شمارهٔ ۲۸۷
هوش مصنوعی: این شعر احساسی، در مورد عشق و امید به وصال محبوب است. شاعر در شب‌ها به یاد معشوقش خیال می‌کند و بین بیم فراق و امید وصال دست و پا می‌زند. او با اشاره به باغ وصال که بی درخت و رنگ است، به بی‌وفایی معشوقش اشاره می‌کند. وی همچنین به تضاد بین وصال که آب زلال است و فراق که باده تلخ است، می‌پردازد و از ناعدالتی‌های زندگی و شرایط سختی که در آن عاشق شده، شکایت می‌کند.
شاعر به زیبایی‌های معشوق و تأثیر او بر زندگی‌اش اشاره دارد و عشق را بزرگ‌ترین موهبت می‌داند. او به تمثیل‌هایی چون کوه و سرو اشاره می‌کند تا احساسات خود را به تصویر بکشد. در نهایت، شاعر از مقام و منزلت و صفاتی که برای معشوقش قائل است، می‌گوید و آرزو می‌کند که از وصال او بهره‌مند شود.
مرا خیال تو هر شب دهد امید وصالخوشا پیام وصال تو بر زبان خیال
هوش مصنوعی: هر شب خیال تو به من امید در کنار هم بودن را میدهد و چقدر خوب است که پیام وصالت بر زبان ذهنم جاری باشد.
میان بیم و امید اندرم که هست مرابه روز بیم فراق و به شب امید وصال
هوش مصنوعی: در حالتی از نگرانی و امید به سر میبرم؛ زیرا در روزها به خاطر دوری و جدایی نگرانم و در شب‌ها به خاطر رسیدن به وصال و اتحاد امیدوارم.
امید هست ولیکن وفا همی نشودکه هست باغ وصال تو بی‌درخت و نهال
هوش مصنوعی: در دل امیدواری وجود دارد، اما وفا و صداقت به عمل نمیآید. باغ وصال و نزدیکی تو بی‌درخت و نهال است، یعنی بیثمر و بدون نشانههای زندگی و رشد.
مرا زباغ وصالت نه بوی ماند و نه رنگمرا زداغ فراقت نه هوش ماند و نه هال
هوش مصنوعی: در باغ وصال تو نه بویی از عشق مانده و نه رنگی از آن زیبایی؛ و در آتش جدایی تو نه هوشی برای تفکر مانده و نه حالتی از حال دل.
وصال آب زلال است پس چراست حرامفراق بادهٔ تلخ است پس چراست حلال
هوش مصنوعی: اتصال و دیدار مانند آب زلال و پاک است، پس چرا جدایی و فراق باید ممنوع باشد؟ در حالی که باده تلخ و دردآور، چرا باید مجاز و پذیرفته شده باشد؟
مگر به رخصت دهر گزاف کار شدستحلال بادهٔ تلخ و حرام آب زلال
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که به خاطر شرایط و مجوزهایی که زمان به آنها اجازه میدهد، نوشیدن شراب تلخ مجاز شده و آب زلال که معمولاً مورد احترام است، به نوعی ممنوع شده است.
تو را گرامی چون دیده داشتم همه روزکنار من وطن خویش داشتی همه سال
هوش مصنوعی: من تو را گرامی میداشتم، چون همیشه تو را در کنار خود میدیدم و در تمام سالها وطن من بودی.
کنون کنار مرا کرد حادثات فلکز دیده خالی و از آب دیده مالامال
هوش مصنوعی: اکنون حوادث روزگار من را از چشمانم دور کرده و چشمانم از اشک پر شده است.
تن چو کوه من از ماه توست کاه صفتقدِ چو ناژِ من از سروِ توست نال‌ْ مثال
هوش مصنوعی: بدن من مانند کوهی است که از ماه تو شکل گرفته، و قامت من که همچون کاه است، از زیبایی تو نشأت میگیرد.
که دید هرگز کوهی زماه گشته چو کاهکه دید هرگز ناری زسرو گشته چونال
هوش مصنوعی: کسی که کوه را مانند کاه و آتش را مانند سرو ببیند، هرگز چنین چیزی را نخواهد دید.
بر این مقام که با من وفا و صحبت رابه حد صدق رسانید و بر مقام مقال
هوش مصنوعی: این جایگاه که با من صداقت و همراهی را به اوج خود رسانده است و بر جایگاه گفتار نیز اثر گذاشته است.
ملازمت کنمی گر نترسمی ز مَلاممواظبت کنمی کر نترسمی ز ملال
هوش مصنوعی: اگر از سرزنشها نترسم، در پی همراهی و ملازمت تو خواهم بود و اگر از خستگیها نترسم، همواره مراقب تو خواهم بود.
چو راه یافت به خورشید صحبت تو کسوفزوال کرد زمن تا شدم به شکل هلال
هوش مصنوعی: وقتی که من به صحبتهای تو رسیدم، مانند کسوف (گرفتگی خورشید) از وجود من کم شد و به شکل هلال درآمدم.
کنون شکایت خورشید با زوال و کسوفکنم به مجلس خورشید بی‌کسوف و زوال
هوش مصنوعی: اکنون میخواهم از خورشید در زمانی که غروب می‌کند و تحت پوشش گرفتگی قرار دارد شکایت کنم، اما در جمعی که خورشید در آن حضور دارد و این حالتها وجود ندارد.
یگانه فخر خراسان بهاء دین هدیکه زین ملک و ملوک است و قبلهٔ اقبال
هوش مصنوعی: تنها افتخار خراسان، بهاء دین هدی است که در این سرزمین و در میان پادشاهان و بزرگان، محور توجه و خوشبختی محسوب میشود.
ولی دولت عالی ابوعلی ختنیکه هست شمس معالی بر آسمان جلال
هوش مصنوعی: ولی نعمت بزرگ ابوعلی ختنی مانند خورشیدی در آسمان عظمت میدرخشد.
جهان و خلق جهان را لقا و خدمت اوچو سعد اکبر و اصغر مبارک است به فال
هوش مصنوعی: دنیا و انسانهای آن با دیدار و خدمت به او، همانند سعد اکبر و اصغر، بسیار خوشیمن و خوشحالی به شمار میآید.
درخت طوبی گیرد به زیر سایهٔ خویشاگر گشاده کند باز دولتش پر و بال
هوش مصنوعی: درخت طوبی اگر سایهٔ خود را گسترش دهد، میتواند به خوشبختی و کامیابی بیشتری دست یابد.
اگر مشابه مردان کفایت و هنرستبدین دو چیز مر او را ز خلق نیست همال
هوش مصنوعی: اگر کسی به مانند مردان دارای کفایت و هنر باشد، به این دو ویژگی به تنهایی از دیگران ممتاز نمیشود و در واقع تفاوتی با آنها ندارد.
کفایت و هنرش در همه جهان سمرستچو حسن یوسف یعقوب و رسم رستم زال
هوش مصنوعی: مهارت و توانایی او در تمام دنیا بینظیر است، مانند زیبایی یوسف پسر یعقوب و ویژگیهای رستم زال.
اگر محامد او را قضا شود وزانوگر مکارم او را قدر شود کیال
هوش مصنوعی: اگر خوبیها و فضایل او به فراموشی سپرده شود و اگر نیز ارزشهای او شناخته نشود، چه فایدهای دارد؟
هزاران گردون آنرا نه بس بود میزانهزار دریا این را نه بس بود مکیال
هوش مصنوعی: این بیت می‌گوید که هرچند تعداد زیادی از چیزها وجود دارد و اندازهها و مقادیر آنها هم بسیار زیاد است، اما باز هم به نظر میرسد که برای سنجش و ارزیابی چیزی که در نظر داریم، کافی نیستند. به عبارت دیگر، با وجود تمامی این اندازهگیریها و مقادیر، نمیتوان به طور کامل و دقیق به آنچه که باید سنجیده شود، دست یافت.
ایا ستوده تو را دولت و فزوده تو راخدای عرش جلال و خدایگان اجلال
هوش مصنوعی: آیا تو را نعمت و موفقیتی به حدی ستوده است که خداوند، صاحب عرش بزرگ و عظمت، به تو بخشیده است؟
زآدمی تو ولیکن بر او شرف داریکه تو ز نور لطیفی و آدم از صلصال
هوش مصنوعی: تو از انسان هستی اما بر او برتری داری، زیرا تو از نوری لطیف آفریده شدهای و آدمیان از خاکی سخت و خام.
ز مشکلات هنر گر خرد سوال کندبه جز تو کس ندهد در جهان جواب سوال
هوش مصنوعی: اگر عقل از هنر بخواهد درباره مشکلاتش سوالی بپرسد، جز تو هیچکس در دنیا قادر به پاسخگویی به آن سوال نیست.
به زیر پای تو زیبد که شیر شادروانز کبر بر سر شیر فلک زند دنبال
هوش مصنوعی: به زیر پای تو سزاوار است که شیر نیرومند، از جمله شیر آسمان، به خاطر تکبر خود به تو احترام بگذارد و به تو توجه کند.
زهمت تو همی روزگار رشک بردکه همت تو معیل است و روزگار عیال
هوش مصنوعی: به خاطر تلاش و همت تو، روزگار به تو حسادت میورزد؛ چرا که همت تو قدرتمند و مؤثر است و روزگار در این زمینه وابسته به توست.
ز بهر آنکه به حلم تو نسبتی داردمکان منفعت و کان گوهرست جبال
هوش مصنوعی: به خاطر آنکه حلم و صبر تو ارتباطی با آن دارد، جایی که منفعت در آن است، مانند کوهی است که ارزش و گوهری در دل خود دارد.
اگر ز حلم تو باشد جبال را مددیبود زمین همه اوقات ایمن از زلزال
هوش مصنوعی: اگر بزرگواری و حوصله تو باشد، کوهها نیز از تو یاری میگیرند و در این صورت، زمین در هر زمان از زلزلهها در امان خواهد بود.
کسی که باد خلاف تو دارد اندر سررسد به خانهٔ آن ژاژ باد استیصال
هوش مصنوعی: اگر کسی در زندگی‌اش با مشکلات و مخالفتها مواجه باشد، به زودی به جایی خواهد رسید که این مشکلات فقط نشانهای از سردرگمی و از بین رفتن تلاشهای او خواهند بود.
تویی خلیفهٔ بغداد را یمین و معینکه دین و داد تورا هست بر یمین و شمال
هوش مصنوعی: تو یاور و یار خلیفهٔ بغداد هستی که دین و عدالت بر تو تکیه کرده است، چه در سمت راست و چه در سمت چپ.
از آن قبل به لقای تو آرزومندستکه از لقای تو خیزد سعادت و اقبال
هوش مصنوعی: او از قبل از دیدار تو آرزومند است، زیرا از ملاقات تو، خوشبختی و شانس به وجود میآید.