شمارهٔ ۱۲۳ - ایضاً له
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به اهمیت هنر نوشتن و مقام قلم اشاره می‌کند. او بر این باور است که قلم و نویسنده باید ارجمند باشند و ارزش کار خود را بدانند. در هر خط نشان می‌دهد که نویسندگان واقعی باید با عشق و دقت بنویسند و هنر آنها چیزی است که دیگران را تحت تأثیر قرار می‌دهد. شاعر همچنین به تنگدستی و مشکلات ناشی از بیکاری اشاره می‌کند و نقش کاغذ و قلم را در بیان احساسات و افکارش حیاتی می‌داند. او به نوعی انتقاد از کسانی می‌کند که ارزش کار قلم را نمی‌شناسند و زندگی را به راحتی می‌گذرانند. در نهایت، او به زیبایی و قدرت کلمات و تأثیر آنها بر زندگی انسان‌ها تأکید می‌کند.
دست آن به که خود قلم باشدکش سر و کار باقلم باشد
هوش مصنوعی: بهتر است کسی که خود خلاقیت و توانایی نوشتن دارد، با قلم و نوشتن سر و کار داشته باشد؛ زیرا در این صورت میتواند به خوبی افکار و احساساتش را بیان کند.
نی ز نی کن ، قلم زنی بگذارکانک این کرد محترم باشد
هوش مصنوعی: از نی، نی به دست بگیر و قلم را بگذار کنار، چون اگر این کار را کنی، برایت ارزشمند خواهد بود.
زهره را کار از آن بساز و نو استکه همه جفت زیر و بم باشد
هوش مصنوعی: زهره (سیاره یا ستاره) نمیتواند بر اثر کارهای روزمره و روتین خود به پیشرفت و نوآوری برسد، زیرا همه چیز در جهان متوازن و به یکسان است.
وان عطارد بجرم آن سوزدکه چو من با قلم بهم باشد
هوش مصنوعی: عطارد که به جرمش میسوزد، دلیلش این است که او با قلمی مانند من در ارتباط است و به همین خاطر این حال را دارد.
الف راست قامت انگشتبا قلم همچو نون بخم باشد
هوش مصنوعی: الف با قامت راست و بلند، همانند انگشتی است که با قلم نوشته میشود و به شکل حرف نون خمیده است.
مبدأ عطلت نکورویاناز خط تیرۀ دژم باشد
هوش مصنوعی: آغاز خوشبختی نیکوکاران از محل خط چشم بدمستی است.
تیر گویند چون زشست برفترجعتش در خیال کم باشد
هوش مصنوعی: وقتی تیر از کمان پرتاب میشود، دیگر نمیتواند به عقب برگردد و بازگشتش در خیال هم ممکن نیست.
تیر گردون زشست چون بگذشتزو برجعت یکی قدم باشد
هوش مصنوعی: تیر دوران هنگامی که به شتاب میگذرد، در یک لحظه از زندگی ما مانند یک قدم جلو میرود.
وین و بال و تراجعش زانستکزدبیری برو رقم باشد
هوش مصنوعی: پرندهای که در آسمان به پرواز در میآید و برمیگردد، از آن به وجود میآید که وقتی درختی در زمین باشد، رشد و تغییر آن بر روی پرواز او تأثیر میگذارد.
همچو شیر علم زباد زیدهرکه در علمها علم باشد
هوش مصنوعی: هر کسی که در دانش و علم برتر باشد، مانند شیر قدرت و شجاعت مییابد و از باد علم و دانش به اوج میرسد.
هرکه او کاتبست همچو قلمتیره روز و تهی شکم باشد
هوش مصنوعی: هر کسی که مانند قلم نوشته میشود، روزگار سخت و زندگی بیحاصلی خواهد داشت.
خاصه آن کش یکی ورق کاغذنه زدینار و نز درم باشد
هوش مصنوعی: خصوصاً آن کس که تنها یک تکه کاغذ در دست دارد، نه سکهای از طلا و نه نقره.
نی که کتب خلاصۀ هنرستمرد باید که محتشم باشد
هوش مصنوعی: شخصی که به دنبال هنر و علم است، باید از احترام و وقار برخوردار باشد.
اندرین دور همچو مخدوممکز کفش بخل در عدم باشد
هوش مصنوعی: در این زمان، من مانند کسی هستم که در نبود، از دستبند خساست رنج میبرد.
آن ولّی النّعم که از انعامهمه الفاظ او نعم باشد
هوش مصنوعی: آن سرپرست و ولی که همه کلمات و سخنانش از بهترین و نیکوترین صفات و ویژگیها پر از نعمت باشد.
نرود بر زبان او هرگزهرچه از جنس الاولم باشد
هوش مصنوعی: هرگز چیزی که از نوع اولیات باشد، بر زبان او جاری نمیشود.
هست از آینۀ ئلش روشنهرچه در عالم قدم باشد
هوش مصنوعی: هر چیزی که در جهان وجود دارد، از طریق آینهی دل روشن میشود.
عقل در پیش لطف و هیبت اوراست چون صیددر حرم باشد
هوش مصنوعی: عقل در برابر محبت و قدرت او مانند شکار در حرم است، یعنی انسان در برابر او عاجز و تسلیم است.
بخشش اوست زرّ در کاغذمهر چون در سپیده دم باشد
هوش مصنوعی: بخشش او مانند سکهای ارزشمند در کاغذی مهر شده است که در سپیده دم، نور و روشنی خاصی دارد.
سرفرازا اگر چه در خدمتزحمت بنده دم بدم باشد
هوش مصنوعی: اگرچه کسی در مقام بلند و با افتخاری باشد، ولی اگر در خدمت و کمک به دیگران قرار بگیرد، این خدمت و زحمت او همیشه ادامه دارد.
مدّتی شد که نیک بیکارممرد بی کار متّهم باشد
هوش مصنوعی: مدتی است که بیکار هستم و اینجا خیال میکنم که کسی که بیکار است، ممکن است به اشتباه به او اتهاماتی زده شود.
پارۀ کاغذ ار بفرماییبعد منّت ثواب هم باشد
هوش مصنوعی: اگر شما یک تکه کاغذ به من بدهید، این عمل میتواند با ارزش و پاداش همراه باشد.
ور بود اندکی و پیچیدهآن خود از غایت کرم باشد
هوش مصنوعی: اگر چه کم و دشوار باشد، ولی این ناشی از نهایت سخاوت اوست.
تا زبان قلم سیاه بوددر دهان دویت نم باشد
هوش مصنوعی: تا زمانی که قلم به نوشتن ادامه می‌دهد، در دل و زبان من هیچ گونه نارضایتی یا شکایتی وجود ندارد.
کاغذین باد جامۀ خصمتبس که از غم برو ستم باشد
هوش مصنوعی: کاغذی که در آن نامهی دشمن نوشته شده، به اندازهای تحت تأثیر غم و ناراحتی است که آزارش را نشان می‌دهد.
خود ز کاغذ سزد لباس کسیکو سیه روی چون خطم باشد
هوش مصنوعی: کسی که چهرهاش تیره است، سزاوار است که از کاغذ برای پوشیدن خود استفاده کند، چرا که خط من نیز به سیاهی اوست.
رسته بادی زهر غمی ترابا چنان طبع خود چه غم باشد
هوش مصنوعی: بادی به وزیدن درآمد که اندوهی را به همراه دارد، حالا با آن روح و روانی که داری، چه غمی برایت باقی مانده است؟