شمارهٔ ۱۹
هوش مصنوعی: این متن به گونه‌ای شعرگونه نوشته شده و به خطاب به خداوند اشاره دارد. شاعر در آن از خدای دادگر درخواست می‌کند که رحم و شفقت بیشتری بر بندگان خود داشته باشد و از او می‌خواهد که اگر فعل و قهری می‌کند، فرزندان بشر را در نظر بگیرد. همچنین به مشکلاتی چون طاعون و قحطی اشاره می‌کند و از خدا می‌خواهد که دنیا را به حال خود رها نکند. در ادامه، شاعر به شرایط اسفناک انسان‌ها و قدرت‌های حاکم اشاره می‌کند و از خدا می‌خواهد که اگر اراده کرده، به بهتر شدن اوضاع کمک کند. به طور کلی، پیام شعر تأکید بر نیاز انسان به رحمت و عدالت الهی دارد و از خلقت و وضعیت موجود انتقاد می‌کند.
رحم ای خدای دادگر کردی؟ نکردیابقا به فرزند بشر کردی؟ نکردی
هوش مصنوعی: ای خداوند دادگر، آیا بر ما رحم کردی یا نه؟ آیا فرزند بشر را باقی نگذاردهای؟
بر ما در خشم و غضب بستی؟ نبستیجز قهر اگر کار دگر کردی نکردی
هوش مصنوعی: آیا بر ما در خشم و غضب دست بستهای؟ مگر جز قهر و غضب کار دیگری کردی؟
طاعون،وبا،قحطی، بگو دنیا بگیردیک مشت جو گر بارور کردی نکردی
هوش مصنوعی: اگر طاعون و وبا و قحطی بر دنیا بیفتد، این را بگو که اگر یک مشت جو کشت میکردی و به ثمر میرساندی، خود را در این مشکلات نمیدیدیم.
آتش گرفت عالم ز گور بوالبشر بودصرف نظر گر زین پدر کردی نکردی
هوش مصنوعی: جهان از سوختن آتش بوالبشر در حال نابودی است؛ اگر به این پدر بیتوجهی کنی، چه فایدهای خواهد داشت؟
گیتی و هرچه اندر، ز خشک و تر بسوزانشفقت اگر با خشک و تر کردی نکردی
هوش مصنوعی: جهان و هر آنچه در آن است، چه خشک و چه تر، را با محبت بسوزان. اگر با محبت با خشک و تر برخورد نکنی، این کار را انجام ندادهای.
یک دفعه عالم بی خبر زیر و زبر کنجنبنده ای را گر خبر کردی نکردی
هوش مصنوعی: یک بار، جهان را بیخبر و ناگهان دگرگون کن. اگر جنبندهای را از خواب غفلت بیدار کردی، چه ایرادی دارد که دیگران را هم بیدار نکردهای؟
این راه خیری بُد نهادم پیش پایتبا جبرئیل ار خیر و شر کردی نکردی
هوش مصنوعی: من راهی از خیر برای تو گذاشتم، حتی اگر جبرائیل هم در مسائل خیر و شر تأثیری نداشت.
این اشرف مخلوق زشت و بی شرف رابا جنس سگ همسر اگر کردی نکردی
هوش مصنوعی: این موجود برجسته و با ارزش که زشت و بی آبروست، اگر با جنس سگی هم ازدواج کنی، باز هم کار درستی نکردهای.
جز خر کسی تن زیر بار غیر ندهدگر امتی جز شیعه خر کردی نکردی
هوش مصنوعی: تنها افراد ناچیز و بیارزش زیر بار غیر از خودشان نمیروند. اگر از امتی به جز شیعه سخن بگویی، به معنای نادیده گرفتن آنهاست.
ملک کیانی را قجر چون دست خوش کردکوتاه اگر دست قجر کردی نکردی
هوش مصنوعی: وقتی که حکومت کیانیان به دست قاجار افتاد و این حکومت را تحت کنترل خود درآورد، در واقع اگر قاجار در این کار موفق بود، یعنی به نوعی قدرتش را تثبیت کرد، اما در واقع به دلیل این کار، دست خود را کوتاه کرده و تواناییهایش را محدود کرده است.
ایران هنرور را به ذلت اندر آردعارف اگر کسب هنر کردی نکردی
هوش مصنوعی: اگر در کسب هنر تلاش کنی و به یادگیری آن بپردازی، حتی عارفان و هنرمندان بزرگ نمیتوانند تو را به ذلت بکشند.