شمارهٔ ۷۲ - خانه‌به‌دوش
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف سردار و احساسات خود نسبت به او می‌پردازد. سردار با شنل بر دوش می‌آید و شاعر از افکار و مشکلاتش می‌پیچد. او آرزو می‌کند خانه سردار به عزاخانه‌ای تبدیل شود زیرا هر جا که می‌رود، شوری بلند می‌کند. شاعر به ناکامی در گفتگوها و داستان‌سرایی اشاره می‌کند و بر دردسرهایی که این صحبت‌ها ایجاد می‌کند، تأکید می‌کند. او می‌گوید تنها راه درمان دردها، در سکوت و دوری از خوشی‌هاست، و جامعه‌اش را تحت تأثیر اشک و رنج می‌بیند. همچنین به خطرفراموشی و غفلت از مشکلات هشداری می‌دهد و از این که غم و گزند دیگران را فراموش نکند، پرهیز می‌کند. به طور کلی، این شعر به بیداری و هوشیاری در برابر مشکلات اجتماعی و بی‌عدالتی‌ها اشاره دارد و دعوت به مقاومت و حفظ حقیقت می‌کند.
دوش تحت‌الحنک انداخته زاهد بر دوشهمچو افعی‌زده می‌پیچم از اندیشهٔ دوش
هوش مصنوعی: دیروز دیدم که یک فرمانده بر دوش خود شنلی انداخته است و مانند افعی از فکر و اندیشهام به تنگنا می‌پیچم.
خانه‌اش کاش عزاخانه شود ز آنکه نهاد:پا به هر خانه، از آن خانه برآورد خروش
هوش مصنوعی: ای کاش خانه‌اش محلی برای عزای از دست رفتهها شود، چرا که او با هر ورودش به خانهها، باعث ایجاد سر و صدا و بینظمی میشود.
آخر از همهمهٔ موعظهٔ واعظِ شهرچه بری فایده؟ جز دردسر و زحمت گوش؟!
هوش مصنوعی: به چه دردی میخورد که به صحبت‌ها و داستانهای قصهگو گوش دهیم؟ جز اینکه دردسر و زحمت شنیدن را به جان بخریم؟
چارهٔ درد چو از گریه شود چشمت کورچون مصیبت‌زده، از هر خوشی‌ای چشم بپوش
هوش مصنوعی: اگر برای درمان درد خود نیاز به گریه کردن داری، باید مانند کسی که در غم مصیبت است، از هر چیزی که خوشحالت می‌کند، چشمپوشی کنی.
زآب بی‌آبرویی، آتش ملیت ماشد چو آتشکدهٔ آذر برزین، خاموش
هوش مصنوعی: به خاطر بیآبرو شدن از آب، آتش هویت و ملیت ما فر سرشته شده است، مانند آتشکدهای که به آتش افروخته است، اما در حال حاضر خاموش شده.
خواهی ار گریه کنی از سر غیرت، بگذراز مدائن سوی استخر، از آن سو سوی شوش
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از روی غیرت و احساسات عاطفی گریه کنی، بهتر است از شهرها فاصله بگیری و به سمتی بروی که به استخر نزدیکتر باشد، و از آنجا به سوی شوش حرکت کنی.
به ز مستی و فراموشی و خاموشی نیستهیچ غفلت مکن، ار داری ازین دارو، نوش
هوش مصنوعی: از خواب و فراموشی و نداشتن حالتی هوشیار، هیچ غفلت نکن. اگر از این دارو استفاده میکنی، به خوبی بنوش.
باده پنهان مخور، از شیخ میندیش دگرکهنه شد شرخریِ مردم سالوس‌فروش
هوش مصنوعی: نگران نباش و به بدخواهان فکر نکن، چرا که دشمنی که با فریب و نیرنگ به مردم آسیب میزد، حالا دیگر قدیمی و فراموش شده است.
گو فرود آی دگر از خر شیطان ای شیخدور طیاره، بهل قاطر بد چشم و چموش
هوش مصنوعی: بفرما پایین و از دنیای بیخودی و توهمات دور شو. به این جانور بیخود و سرکش که در دلت است اعتنا نکن.
بود در سینه، نفس تنگ‌ترم، از دل تنگدوشم این مژدهٔ جان‌بخش، چه خوش داد سروش
هوش مصنوعی: در قلبم احساس فشاری دارم، از دل نگرانم این خبر دلپذیر را که صبحگاهان به من نوید زندگی دوبارهای داد، خیلی خوشحالکننده بود.
دورهٔ خانه‌به‌دوشیت سر آید «عارف»همچو جان، خاک وطن، گیردت اندر آغوش
هوش مصنوعی: زمانی خواهد رسید که سفرها و بیخانمانیات به پایان میرسد و مانند روح و جانت، سرزمین مادریات تو را با محبت و گرمی در آغوش خواهد گرفت.