شمارهٔ ۸۶
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر احساس ناامیدی و نگرانی خود را نسبت به وضعیت جامعه بیان می‌کند. او معتقد است که اگر پیام‌های الهی و انسانی به درستی و با هوشیاری شنیده می‌شد، انسان‌ها نمی‌بایست به وضعیت کنونی گرفتار می‌شدند. او از وطن‌فروشانی صحبت می‌کند که در تلاشند شادکامی را در سرزمین ایران (ملک داریوش) از بین ببرند. شاعر به تصدیق می‌رسد که وجود دین‌فروشان و سوءاستفاده از دین باعث نابسامانی‌ها و تباهی‌ها در جامعه شده است. او حاکمیت و فرهنگ آن روزگار را به نقد می‌کشد و می‌گوید که ملت‌ها به راحتی نمی‌توانند از مشکلات خود آگاه شوند. همچنین اشاره می‌کند که تلخی زندگی‌اش به دلیل فشارها و مشکلاتی است که در این دنیا با آن مواجه است. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که خاموشی و عدم آگاهی در میان انسان‌ها، توان تغییر وضعیت را از آن‌ها گرفته است.
مدام یک نفسم سینه بی‌خروش نبوداگر پیام سروشم به گوش هوش نبود
هوش مصنوعی: همیشه صدای من بیهیجان نمیبود اگر پیام افکارم به درستی درک نمیشد.
زبان نبود گر آزاد بهر آزادیبه شهر هستی محتاج سر به گوش نبود
هوش مصنوعی: اگر زبان و گفتاری نبود، آزادی هم نمیتوانست وجود داشته باشد، چرا که برای آزادی در جهان هستی، نیاز به ارتباط و فهم همدیگر داریم.
من آنچه دیدم غیر از وطن‌فروش کسیبه شادکامی در مُلکِ داریوش نبود
هوش مصنوعی: من در تمام آنچه دیدم، کسی را جز وطن‌فروش پیدا نکردم که به خوشبختی در سرزمین داریوش رسیده باشد.
از آن زمان که شدم سرشناس پیش سرانسری که گفته شود … بار دوش نبود
هوش مصنوعی: از زمانی که معروف شدم و به جمع بزرگان راه پیدا کردم، دیگر احساس نیکی برایم سنگینی نمیکند و بار اضافی ندارد.
نبود این همه دنیای ما پریش و تباهاگر به دنیا آخوندِ دین‌فروش نبود
هوش مصنوعی: اگر در این دنیا افراد دین‌فروش و سوءاستفادهگری وجود نداشتند، زندگیمان اینقدر آشفته و خراب نمیشد.
کلاه پهلوی آن روز سرفراز بُوَدکه شیخ و خرقه و دستار و خرقه‌پوش نبود
هوش مصنوعی: در آن روز که کلاه پهلوی به اوج اعتبار و محبوبیت خود می‌رسد، باید باورها و مظاهر سنتی مانند روحانیت و پوششهای مذهبی کنار گذاشته شوند.
هزار سال نفهمید ملتی که به فهمدرازپوش فزون از درازگوش نبود
هوش مصنوعی: یک ملت هزار سال در درک و فهم دچار مشکل بود، زیرا نمیتوانست از کوتاهی قدرت تفکر خود فراتر رود، حتی اگر این قدرت کمتر از درک یک خر باشد.
برای کشت ز سنگ آب دادهٔ دهقانکم از ملخ حذر جنس …وش نبود
هوش مصنوعی: برای زراعت و کشت محصولات، کشاورز باید از ملخها که ممکن است آسیب برسانند، به خوبی مراقب باشد. هیچ چیز در برابر سختیهایی که از سنگهای سخت برمیآید، کمتر از احتیاط در برابر ملخها نیست.
چه شد که بخش من از دور زندگانی تلخز نیش و نوش جهان نیش بود و نوش نبود
هوش مصنوعی: چه شده که قسمت من در زندگی از دور بسیار تلخ بوده و فقط زهر و غم را تجربه کردهام و هیچ خوشی و لذتی نصیبم نشده است؟
شگفت نیست پس از سوختن خموشی کاششراره‌ای که زد آتش به من خموش نبود
هوش مصنوعی: بعد از اینکه سوختم، طبیعتاً ساکت هستم. ای کاش آن شعلهای که آتش به وجود آورد، خاموش نمیشد و ادامه داشت.
نبود گفتهٔ عارف به گوش خوش‌آهنگبه گوش عارف اگر گفتهٔ سروش نبود
هوش مصنوعی: اگر سخن عارف به گوش خوشی نمیرسید، به دلیل نبودن پیغام فرشته (سروش) بود.