بخش ۲۹ - حکایت در معنی ثمرات نکوکاری در آخرت
هوش مصنوعی: این متن شعر است که درباره‌ی روز قیامت و حوادث آن صحبت می‌کند. در خواب، مردی صحرای محشر را می‌بیند که آفتاب بر زمین تابیده و مردم در حال خروش هستند. او از مردی در سایه می‌پرسد که در این مجلس چه کسی حاضر است. مرد پاسخ می‌دهد که او در دل روزگار گناه کرده و از خدا برای بخشایش طلب forgiveness می‌کند. سپس، بشارتی از خدا به مرد می‌رسد که درختی بزرگ و پربار وجود دارد و برکت و نعمت در سایه‌اش جاری است.
در ادامه، بیان می‌شود که کمک و احسان به دیگران شرط و قوانینی دارد و باید به نیازمندان واقعی کمک کرد. درختان نیکو و پربار باید پرورش یابند و ظلم و ستم به گونه‌ای باید از بین برود که به عدالت و رحمت توجه شود. در نهایت، نسبت به ظلم و جفا بر دیگران هشدار می‌دهد و از اهمیت عدالت در جامعه سخن می‌گوید.
کسی دید صحرای محشر به خوابمس تفته روی زمین ز آفتاب
شخصی روز قیامت را بهخواب دید که از حرارت و تاب، مس بر زمین میگداخت.
همی بر فلک شد ز مردم خروشدماغ از تبش می‌برآمد به جوش
فریاد و فغان مردم به آسمان رفته بود و مغزها از حرارت بهجوش آمده بود.
یکی شخص از این جمله در سایه‌ایبه گردن بر از خلد پیرایه‌ای
یکی در آنجا در سایهای نشسته بود و بر تن، پیرایه و آرایههای بهشتی داشت.
بپرسید کای مجلس آرای مردکه بود اندر این مجلست پایمرد؟
از او پرسید که ای فخر مجلس، در این جایگاه چه کسی پایمرد (و ضامن) توست؟
رزی داشتم بر در خانه، گفتبه سایه درش نیکمردی بخفت
پاسخ داد: درخت انگوری بر در خانهام داشتم که روزی نیکمردی در سایه آن آرمید.
در این وقت نومیدی آن مرد راستگناهم ز دادار داور بخواست
در این روز ناامیدی و نیاز، آن مرد راستکردار، آمرزش گناهانم را از خدای خواست.
که یارب بر این بنده بخشایشیکز او دیده‌ام وقتی آسایشی
که خدایا، بر این بندهٔ نیکوکارت بخشایشی فرما، زیرا روزی از او نیکی و آسایش دیده‌ام.
چه گفتم چو حل کردم این راز را؟بشارت خداوند شیراز را
وقتی که این راز را فهمیدم، چه چیزی را بیان کردم؟ حاکم شیراز را خبری خوش دادم
که جمهور در سایهٔ همتشمقیمند و بر سفرهٔ نعمتش
هوش مصنوعی: افراد زیادی در سایهی تلاش و همت او زندگی میکنند و از نعمتهای او بهرهمند هستند.
درختی است مرد کرم، بارداروز او بگذری هیزم کوهسار
هوش مصنوعی: درختی وجود دارد که به دلیل وجود کرمها در آن، ضعیف شده و میوه نمیدهد. اگر از کنار آن عبور کنی، هیزم و چوب آن را مییابی که از درختان کوهستانی ریشه میگیرد.
حطب را اگر تیشه بر پی زننددرخت برومند را کی زنند؟
هوش مصنوعی: اگر به چوبی تیشه بزنند، آیا میتوانند درختی بزرگ و تنومند را از بین ببرند؟
بسی پای دار، ای درخت هنرکه هم میوه‌داری و هم سایه‌ور
هوش مصنوعی: ای درخت هنر، تو پایدار و استوار هستی و هم میوههایی خوشطعم تولید میکنی و هم سایهای خنک و آرام فراهم میسازی.
بگفتیم در باب احسان بسیولیکن نه شرط است با هر کسی
هوش مصنوعی: در مورد نیکی و کمک به دیگران صحبتهای زیادی کردیم، اما این کمک کردن نیاز به شرایط خاصی دارد و نمیتوان با هر کسی این کار را انجام داد.
بخور مردم آزار را خون و مالکه از مرغ بد کنده به پر و بال
هوش مصنوعی: به مردم آزار نرسان و مال دیگران را نبر، زیرا کسی که از بدیها و مشکلات رنج میبرد، به مانند پرندهای است که از آنچه دارد، محروم شده است.
یکی را که با خواجهٔ توست جنگبه دستش چرا می‌دهی چوب و سنگ؟
هوش مصنوعی: چرا به کسی که دوست توست اجازه می‌دهی با چوب و سنگ به او حمله کند؟
بر انداز بیخی که خار آورددرختی بپرور که بار آورد
هوش مصنوعی: بی خیال موانع و سختیها باش و درختی را بپرور که میوه و ثمری داشته باشد.
کسی را بده پایهٔ مهترانکه بر کهتران سر ندارد گران
هوش مصنوعی: کسی را که شایستگی رهبری و زمامداری دارد به عنوان مقام عالیرتبه انتخاب کن، زیرا کسی که بر افرادی که در جایگاه پایینتری هستند، تسلط ندارد، نمیتواند بار مسئولیت را بهخوبی به دوش بکشد.
مبخشای بر هر کجا ظالمی استکه رحمت بر او جور بر عالمی است
هوش مصنوعی: از هر جا که ظالمی وجود دارد، رحمتی بر او نمیتواند بر جهان سنگینی کند.
جهان‌سوز را کشته بهتر چراغیکی به در آتش که خلقی به داغ
هوش مصنوعی: کشته شدن یک آتشسوز خوب از روشنایی یک چراغ به این بهتر است که باعث آزار و رنج دیگران نشود و زندگیشان را تحت تاثیر منفی قرار ندهد.
هر آن کس که بر دزد رحمت کندبه بازوی خود کاروان می‌زند
هوش مصنوعی: هر کسی که به دزد رحم کند، خود به اقداماتی خواهد پرداخت که به او آسیب می‌زند.
جفاپیشگان را بده سر ببادستم بر ستم پیشه عدل است و داد
هوش مصنوعی: کسانی که به دیگران ستم میکنند، باید به عواقب کار خود فکر کنند. این که ظلم و بیعدالتی در جامعه وجود دارد، موجب می‌شود که عدالت و انصاف به آنها پاسخگو باشد.