بخش ۱۶ - حکایت
هوش مصنوعی: در این شعر، طریقتشناسان به خلوت نشسته و درباره غیبت گفتوگو میکنند. یکی از آنها به غیبت فردی میپردازد که دیگران به او گوشزد میکنند که او تا به حال به فرنگ رفته و جنگ نکرده است. او پاسخ میدهد که هیچگاه از خانهاش خارج نشده است. در این میان، درویش صادقی اشاره میکند که مردم باید خود را از غیبت و قضاوت درباره دیگران دور نگه دارند. او میگوید که اگر کسی نام دیگران را به بدی ببرد، از او نباید انتظار خیر داشت و اعتقاد دارد که پروردگان خرد باید از مادری که مطیع است پیروی کنند. در پایان، او بر این نکته تأکید میکند که عاقل کسی است که به خود مشغول باشد و از دنیا غافل شود.
طریقت شناسان ثابت قدمبه خلوت نشستند چندی به هم
هوش مصنوعی: اهل طریقت، افراد آگاهی هستند که با استقامت و ثبات، مدتی را در کنار هم در مکانی خلوت و آرام به تفکر پرداختند.
یکی زان میان غیبت آغاز کرددر ذکر بیچارهای باز کرد
هوش مصنوعی: یکی از آنها غیبت کسی را شروع کرد و دربارهی بیچارهای صحبت کرد.
کسی گفتش ای یار شوریده رنگتو هرگز غزا کردهای در فرنگ؟
هوش مصنوعی: یکی از دوستان به یار خودش میگوید: تو که همیشه اینقدر با شور و هیجان هستی، آیا تاکنون در کشورهای خارجی جنگ و مبارزهای داشتهای؟
بگفت از پس چار دیوار خویشهمه عمر ننهادهام پای پیش
هوش مصنوعی: او گفت که در طول زندگیام هرگز از پشت این چهار دیوار بیرون نرفتهام.
چنین گفت درویش صادق نفسندیدم چنین بخت برگشته کس
هوش مصنوعی: در اینجا، یک درویش میگوید که تا به حال فردی را مانند این غمگین و بدبختی که میبیند، ندیده است.
که کافر ز پیکارش ایمن نشستمسلمان ز جور زبانش نرست
هوش مصنوعی: کافر از اقدام دشمنان در امان است، ولی مسلمان از ستم زبانش نمیتواند احساس امنیت کند.
چه خوش گفت دیوانهٔ مرغزیحدیثی کز او لب به دندان گزی
هوش مصنوعی: یک دیوانه در مورد پرندهای سخنی بسیار زیبا و حکیمانه بیان کرده که به قدری پرمعنی است که انسان را به تأمل و تفکر وامیدارد.
من ار نام مردم بزشتی برمنگویم به جز غیبت مادرم
هوش مصنوعی: اگر بخواهم در مورد دیگران صحبت کنم، تنها از بدیهای مادرم یاد میکنم و نه از کسی دیگر.
که دانند پروردگان خردکه طاعت همان به که مادر برد
هوش مصنوعی: فهمیدههای هوشمند میدانند که اطاعت و پیروی از فرمایشات، بهتر از آن است که تنها به احساسات و خواستههای مادر دل بسپاری.
رفیقی که غایب شد ای نیک نامدو چیزست از او بر رفیقان حرام
هوش مصنوعی: دوستی که از دیدار فاصله گرفته، برای دوستان دیگر دو چیز را میآورد: یکی نام نیکش و دیگری چیزهایی که از او پنهان شده است.
یکی آن که مالش به باطل خورنددوم آن که نامش به غیبت برند
هوش مصنوعی: یکی از افراد، چیزی را که به حق به او تعلق دارد نادیده میگیرند و به ناحق از آن استفاده میکنند، و دیگری کسی است که درباره او پشت سرش صحبت میشود و نامش را به بدی میبرند.
هر آن کو برد نام مردم به عارتو خیر خود از وی توقع مدار
هوش مصنوعی: هر کس که با بدگویی از دیگران به شهرت تو آسیب برساند، نباید از او انتظار خوبی داشته باشی.
که اندر قفای تو گوید همانکه پیش تو گفت از پس مردمان
هوش مصنوعی: کسی که پشت سر تو صحبت میکند، همان حرفی را میزند که در حضور تو بیان کرده است.
کسی پیش من در جهان عاقل استکه مشغول خود وز جهان غافل است
هوش مصنوعی: انسانی که در این دنیا عاقل است، کسی است که در فکر خودش و مسائل درونیش است و از دنیای بیرون و مشکلات آن غافل شده است.