غزل شمارهٔ ۲۵۰
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات و تجربیات انسانی می‌پردازد و به موضوعاتی نظیر وفا، محبت، و درد و درمان اشاره می‌کند. شاعر از خوبی‌های انسان‌ها و رفتارهای پادشاهان سخن می‌گوید، به ویژه در هنگام شکار و تعاملی که با ضعیف‌ترها دارند. او همچنین به عشق و وفاداری عاشقان اشاره می‌کند و از آن‌ها می‌خواهد که از او فاصله نگیرند. خواسته‌ی شاعر از محبوب این است که ناز و کرم داشته باشد و او را دوست بدارد، چرا که این احساسات و روابط بخش بزرگی از زندگی هستند. در نهایت، شاعر به اهمیت یاد و فکر یکدیگر در زندگی انسانی تاکید می‌کند و معتقد است که این یادها ارزشمند و مهم‌اند.
خوب‌رویانِ جفاپیشه وفا نیز کنندبه کسان درد فرستند و دوا نیز کنند
هوش مصنوعی: زیبارویان ظالم هم ممکن است به دیگران وفا کنند و در عین حال به آن‌ها آسیب رسانده و درمان هم ارائه دهند.
پادشاهانِ ملاحت چو به نخجیر روندصید را پای ببندند و رها نیز کنند
هوش مصنوعی: وقتی پادشاهان زیبایی و لذتهای زندگی را دنبال میکنند، شکار را زمانی که میگیرند، به آن پا میبندند و سپس آن را آزاد میگذارند.
نظری کن به من خسته که ارباب کرمبه ضعیفان، نظر از بهر خدا نیز کنند
هوش مصنوعی: به من که خسته و ناامید هستم نگاه کن، زیرا بزرگواران و سخاوتمندان به نیازمندان از روی مهربانی و برای خداوند توجه میکنند.
عاشقان را ز بر خویش مران تا بر توسر و زر هر دو فشانند و دعا نیز کنند
هوش مصنوعی: عاشقان را از خود دور نکن؛ زیرا آن‌ها برای تو جان و مال خود را فدای تو میکنند و همچنین برایت دعا میکنند.
گر کند میل به خوبان، دل من! عیب مکنکاین گناهی‌ست که در شهرِ شما نیز کنند
هوش مصنوعی: اگر دل من به زیباییها گرایش پیدا کند، ایرادی به آن نگیر، چون این گناهی است که حتی در شهر خودتان هم انجام میشود.
بوسه‌ای زآن دهن تنگ بده یا بفروشکاین متاعی‌ست که بخشند و بها نیز کنند
هوش مصنوعی: بوسه‌ای از آن دهان کمعرض بگیر یا به فروش برسان، زیرا این چیزی است که هم رایگان داده میشود و هم برای آن قیمت تعیین میکنند.
تو ختایی‌بچه‌ای از تو خطا نیست عجبکآن که از اهل صوابند خطا نیز کنند
معنی: تو زاده و اهل سرزمین خطایی؛
بنابراین خطا و اشتباه از تو عجیب نیست؛ زیرا آنان هم که درستکار و راستکردارند،
گاهی خطا میکنند. / خطاییبچه: بچه و اهل سرزمین خطا، خطازاده - > ۱۲۲٫۳ - منبع: شرح غزلهای سعدی
گر رود نام من اندر دهنت باکی نیستپادشاهان به غلط یاد گدا نیز کنند
هوش مصنوعی: اگر نام من در زبان تو بیفتد، نگران نباش؛ زیرا حتی پادشاهان نیز ممکن است به اشتباه نام گدایان را به یاد آورند.
سعدیا گر نکند یاد تو آن ماه، مرنجما که باشیم که اندیشهٔ ما نیز کنند
معنی: ای سعدی، اگر آن زیباروی از
تو یادی نکند آزردهخاطر مباش؛ به راستی ما که هستیم که به فکر ما هم باشند؟ (یعنی
در برابر معشوق کسی نیستیم.) - منبع: شرح غزلهای سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی