غزل شمارهٔ ۲۵۷
هوش مصنوعی: این شعر از سعدی به بیان ارزش و اهمیت دوستی و وفاداری می‌پردازد. شاعر بیان می‌کند که هر چیزی که از دوست به دست آید، شیرین و خوشایند است، اما آنچه از غیر دوست برسد، دشوار و تلخ خواهد بود. او همچنین اشاره می‌کند که اگر دشمنی با گل‌های محبت به او نزدیک شود، باز هم از مشکلات زندگی بدتر خواهد بود.
عیرتی از دوستی واقعی و ایثار در عشق را با استفاده از تصاویری چون شمشیر و سپر به تصویر می‌کشد. سعدی می‌گوید که وفاداری و جانفشانی برای دوست باید در اولویت باشد و ناامیدی از زندگی چه بسا در دست دوستی خلاصه می‌شود. او همچنین به عشق و احساسات عمیق عاشقان اشاره دارد و می‌گوید که عشق واقعی شامل فداکاری و تحمل سختی‌ها است.
در انتهای شعر، شاعر از دوست خود می‌خواهد که دل شکسته‌اش را حفظ کند، چرا که آه‌های سوختگان عشق اثرات عمیقی دارد. به طور کلی، این شعر جلوه‌ای از عشق والای انسانی و اهمیت دوستی را به زیبایی به تصویر می‌کشد.
از دست دوست هر چه ستانی شکر بودوز دست غیر دوست تبرزد تبر بود
معنی: از دست دوست هر چه بگیری مثل
شکر شیرین خواهد بود؛ اما اگر از دست بیگانهای جز او حتی قند و نبات بستانی، مثل
تبر تیز و برنده است. - منبع: شرح غزلهای سعدی
دشمن گر آستین گل افشاندت به رویاز تیر چرخ و سنگ فلاخن بتر بود
معنی: اگر دشمن آستینی از گل بر
رویت نثار کند آن گلها از تیری که از کمان بیرون آید و از سنگی که از فلاخن پرتاب
شود، بدتر خواهد بود. - منبع: شرح غزلهای سعدی
گر خاک پای دوست خداوند شوق رادر دیدگان کشند جلای بصر بود
معنی: اگر خاک پای دوست را بر چشم
مشتاقان بکشند موجب جلا و روشنی آن خواهد بود. - منبع: شرح غزلهای سعدی
شرط وفاست آن که چو شمشیر برکشدیار عزیز جان عزیزش سپر بود
هوش مصنوعی: شرط واقعی وفاداری این است که وقتی دوست با مشکلات روبرو می‌شود، همانطور که شمشیر از غلاف میآورد، باید جان خود را فدای او کند و مانند سپری از او محافظت کند.
یا رب هلاک من مکن الا به دست دوستتا وقت جان سپردنم اندر نظر بود
هوش مصنوعی: ای خدا، مرا بکش اما تنها با دستان دوست، تا زمانی که جان میدهم، او در نظر باشد.
گر جان دهی و گر سر بیچارگی نهیدر پای دوست هر چه کنی مختصر بود
هوش مصنوعی: اگر جان خود را بدهی یا حتی اگر در شرایط سخت و بیچارگی برای دوستت فداکاری کنی، هر کاری که انجام دهی کم است و ارزشش بیشتر از اینهاست.
ما سر نهاده‌ایم تو دانی و تیغ و تاجتیغی که ماهروی زند تاج سر بود
معنی: ما سر تسلیم در نزد تو نهاده‌ایم، دیگر به عهده توست که بر آن تاج نهی یا با تیغ قطعش کنی؛ زیرا شمشیری که ماهرویان بزنند،
مثل تاج سر خواهد بود. - منبع: شرح غزلهای سعدی
مشتاق را که سر برود در وفای یارآن روز روز دولت و روز ظفر بود
هوش مصنوعی: کسی که عاشق است، وقتی در وفاداری به معشوق جان بدهد، آن روز روز خوشبختی و پیروزی خواهد بود.
ما ترک جان از اول این کار گفته‌ایمآن را که جان عزیز بود در خطر بود
معنی: ما از آغاز عاشقی دست از جان
شستهایم. آری، کسی که برای جان خویش بهایی قایل است و آن را عزیز میشمارد، عاشقی
است که خطر در سر راه او کمین کرده است. - منبع: شرح غزلهای سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی
آن کز بلا بترسد و از قتل غم خورداو عاقلست و شیوه مجنون دگر بود
هوش مصنوعی: کسی که از مشکلات و آسیبها میترسد و به خاطر تهدید کشته شدن ناراحت می‌شود، انسان عاقلتری است، در حالی که رفتار مجنونانه متفاوت است و به این مسائل توجهی ندارد.
با نیم‌پختگان نتوان گفت سوز عشقخام از عذاب سوختگان بی‌خبر بود
هوش مصنوعی: با کسانی که هنوز به درک کامل عشق نرسیدهاند، نمیتوان درباره احساسات عمیق و دردها صحبت کرد؛ زیرا آنها از رنج و عذاب کسانی که عاشق شده و سوختهاند، بیخبرند.
جانا دل شکسته سعدی نگاه داردانی که آه سوختگان را اثر بود
هوش مصنوعی: ای دوست، دل شکستهام را حفظ کن، چون میدانی که آه کسانی که سوختهاند تاثیر دارد.