غزل شمارهٔ ۲۵۸
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی تجربه‌ی عمیق عشق و دلبستگی شاعر به محبوبش است. شاعر با توصیف لحظاتی که در آغوش معشوق خود سپری کرده، از مستی و شوری که عشق به او داده سخن می‌گوید. او دراین حالت، دنیا و دین را فراموش کرده و همچون کسی است که از همه‌چیز بی‌خبر است. شاعر به زیبایی و لطافت محبوبش اشاره می‌کند و از تأثیر عمیق او بر روح و جانش سخن می‌گوید. همچنین، او به حالاتی پرداخته که مستی عشق باعث گیجی او شده و حتی اذان مؤذنی را که در حالت عادی باید او را بیدار کند، نادیده می‌گیرد. در نهایت، شاعر در ابیاتی دیگر به احساس حسرت و دلتنگی خود می‌پردازد و بیان می‌کند که دیدن عشق برای کسانی که از آن بی‌بهره‌اند، می‌تواند به حسرتی عمیق تبدیل شود.
مرا راحت از زندگی دوش بودکه آن ماهرویم در آغوش بود
هوش مصنوعی: دیروز احساس آرامش و راحتی کردم، زیرا محبوب زیبام در آغوشم بود.
چنان مست دیدار و حیران عشقکه دنیا و دینم فراموش بود
هوش مصنوعی: آنچنان غرق در زیبایی و شگفتی عشق بودم که دنیا و دینم را فراموش کرده بودم.
نگویم می لعل شیرین‌گوارکه زهر از کف دست او نوش بود
معنی: نمیگویم که شراب سرخ
خوشگوار، بلکه حتی زهر هم از دست آن محبوب، نوشین و گوارنده بود. - منبع: شرح غزلهای سعدی
ندانستم از غایت لطف و حسنکه سیم و سمن یا بر و دوش بود
معنی: از شدت لطافت و ظرافت و
زیبایی در نیافتم که آنچه در آغوش داشتم، بر و دوش او یا یاسمن و نقره بود. / سمن: ۶۹٫۲ - منبع: شرح غزلهای سعدی
به دیدار و گفتار جان‌پرورشسراپای من دیده و گوش بود
هوش مصنوعی: در اینجا بیان میشود که حضور و گفتار آن شخص برای روح و وجود من بسیار ارزشمند و پرورشدهنده است، به طوری که تمام وجود من فقط به خاطر او و حرفهایش آماده شنیدن و دیدن است.
نمی‌دانم این شب که چون روز شدکسی باز داند که با هوش بود
معنی: من از غایت بیخودی نمیتوانم
بگویم که این شب چگونه پایان یافت؟ کسی می‌تواند این را دریابد که به هوش بوده
باشد. - منبع: شرح غزلهای سعدی
مؤذن غلط کرد بانگ نمازمگر همچو من مست و مدهوش بود
هوش مصنوعی: مؤذّن به اشتباه اذان نماز گفت، مگر اینکه مانند من در حال مستی و بیخبری باشد.
بگفتیم و دشمن بدانست و دوستنماند آن تحمل که سرپوش بود
معنی: ما از ماجرا چنان سخن گفتیم
که دوست و دشمن از آن آگاهی یافت؛ زیرا تاب و تحمّلی که مثل سرپوشی بر آن بود از
میان رفت. - منبع: شرح غزلهای سعدی
به خوابش مگر دیده‌ای سعدیازبان در‌کش امروز کآن دوش بود
معنی: ای سعدی، حتماً او را به خواب
دیده‌ای؛ پس خاموش باش؛ زیرا آنچه دوش دیده‌ای خواب بوده و واقعیت نداشته است. - منبع: شرح غزلهای سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی
مبادا که گنجی ببیند فقیرکه نتواند از حرص خاموش بود
هوش مصنوعی: مراقب باش که فقیر گنجی نبیند، چرا که ممکن است نتواند به خاطر حرص و طمع خود سکوت کند.