غزل شمارهٔ ۲۵۹
هوش مصنوعی: این شعر درباره زیبایی و جذابیت فردی خاص صحبت می‌کند که چشم‌ها به او دوخته شده‌اند. شاعر از گل و بلبل یاد می‌کند و از این که عشق و آرزو به او تعلق دارد. همچنین به پاکدامنی و نیکوخوئی این فرد اشاره می‌کند و می‌گوید که چه کسی می‌تواند نظیر او باشد. شاعر در نهایت به ناامیدی و جستجو برای یافتن عشق واقعی اشاره می‌کند و از سعدی می‌خواهد تا از خوبی‌ها سخن بگوید و از بدی‌ها دوری کند.
ناچار هر که صاحب روی نکو بودهر جا که بگذرد همه چشمی در او بود
هوش مصنوعی: هر کسی که چهرهای زیبا و دلنشین دارد، در هر مکانی که باشد، همه به او نگاه میکنند و توجهشان جلب میشود.
ای گل تو نیز شوخی بلبل معاف دارکان جا که رنگ و بوی بود گفت و گو بود
معنی: ای گل، تو هم بیپروایی بلبل
را ندیده بگیر و بر او ببخشای؛ زیرا هر جا که رنگ و بویی وجود داشته باشد ناچار
سخن از آن به میان میآید و شور و غوغای عاشقانه برپا میشود. - منبع: شرح غزلهای سعدی
نفس آرزو کند که تو لب بر لبش نهیبعد از هزار سال که خاکش سبو بود
معنی: هر وجود پس از هزار سال که
خاک او به کوزه تبدیل شده باشد، آرزو می‌کند که تو به بهانه آب نوشیدن از آن سبو
لب بر لبش بگذاری! - منبع: شرح غزلهای سعدی
پاکیزه‌روی در همه شهری بود ولیکنه چون تو پاکدامن و پاکیزه‌خو بود
هوش مصنوعی: در همه شهر، افرادی با روی زیبا و پاک دیده میشوند، اما هیچکس مانند تو نیست که هم پاکدامن باشد و هم از نظر اخلاقی پاکیزه.
ای گوی حسن برده ز خوبان روزگارمسکین کسی که در خم چوگان چو گو بود
هوش مصنوعی: ای مظهر زیبایی که از زیباروییهای روزگار ربودهای، بیچاره کسی که در میدان بازی، همچنان به دنبال توست.
مویی چنین دریغ نباشد گره زدنبگذار تا کنار و برت مشک‌بو بود
معنی: آیا مایه تأسف نیست که گیسوانی چنین خوشبوی
را گره بزنی؟! بگذار گیسوانت رها باشد تا سراپای وجودت مشکین گردد. - منبع: شرح غزلهای سعدی
پندارم آن که با تو ندارد تعلقینه آدمی که صورتی از سنگ و رو بود
/ معنی: چنین میپندارم
که هر کس به تو تعلق خاطری ندارد آدمی نیست؛ بلکه پیکری از سنگ و روی است که جانی
ندارد. - منبع: شرح غزلهای سعدی
من باری از تو بر‌نتوانم گرفت چشمگم‌کرده‌دل هرآینه در جست‌و‌جو بود
معنی: باری، من نمیتوانم از تو چشم
بردارم؛ زیرا کسی که دل گم کرده و عاشق گشته است، بیتردید در جستجوی دل گمشده
خویش خواهد بود. - منبع: شرح غزلهای سعدی
بر‌می‌نیاید از دل تنگم نفس تمامچون ناله کسی که به چاهی فرو بود
هوش مصنوعی: نفس عمیق من از دل پرغصهام خارج نمیشود، مانند ناله فردی که در چاهی گرفتار شده و به شدت در حال رنج و فشار است.
سعدی سپاس دار و جفا بین و دم مزنکز دست نیکوان همه چیزی نکو بود
معنی: ای سعدی، از معشوق سپاسگزار
باش جفای او را تحمل کن و چیزی مگوی؛ زیرا هر چیز که از زیبارویان به آدمی برسد
خوش و نیکو خواهد بود. - منبع: شرح غزلهای سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی