غزل شمارهٔ ۲۶۰
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر عشق و وابستگی عمیق خود به معشوق را بیان می‌کند. او می‌گوید که تمام وجود او تحت تاثیر معشوق است و هیچ چیز در وجودش نیست که به او وابسته نباشد. شاعر می‌گوید که خوشبختی او در دیدار و نزدیکی به معشوق است و هیچ کس را جز او نمی‌پسندد. او خود را به پروانه‌ای تشبیه می‌کند که به شمع عشق می‌سوزد و هیچ تقصیری در این سوختن متوجه معشوق نیست. در نهایت، شاعر می‌گوید که ارزش دنیا به عشق و محبت معشوق می‌باشد و اصلی‌ترین پادشاهی او همین تعلق خاطر به معشوق است.
من چه در پای تو ریزم که خورای تو بود؟سر نه چیزی‌ست که شایستهٔ پای تو بود
معنی: من چه چیزی را نثار قدمهای تو
سازم که درخور تو باشد؟ زیرا سرم چیزی نیست که ارزش ریختن به پای تو را داشته
باشد. - منبع: شرح غزلهای سعدی
خرم آن روی که در روی تو باشد همه عمروین نباشد مگر آن وقت که رای تو بود
خوش به حال آن چهرهای که روبروی توست و تو را میبیند، و البته این ممکن نیست مگر آنکه نظر تو این باشد (رای واژهی پارسی بوده به معنای دیدگاه و نظر که اعراب آنرا به ریخت رأی قرض گرفته و بکار میبرند).
ذره‌ای در همه اجزای من مسکین نیستکه نه آن ذره معلق به هوای تو بود
هوش مصنوعی: هیچ بخشی از وجود من نیست که در آن، ذره‌ای از عشق و هوای تو وجود نداشته باشد. همه اجزای من تحت تأثیر تو هستند و به نوعی به تو وابستهاند.
تا تو را جای شد ای سرو روان در دل منهیچ کس می‌نپسندم که به جای تو بود
هوش مصنوعی: تا زمانی که تو در دل من جای داری، هیچ کس دیگری را نمیپسندم که جای تو را بگیرد.
به وفای تو که گر خشت زنند از گل منهمچنان در دل من مهر و وفای تو بود
معنی: به وفای تو سوگند یاد میکنم
که اگر بمیرم و از گل من خشت بزنند، باز هم مهر و وفای تو در دل من باقی خواهد
ماند. / وفا: ۲٫۷ - منبع: شرح غزلهای سعدی
غایت آن‌ست که ما در سر کار تو رویممرگ ما باک نباشد چو بقای تو بود
هوش مصنوعی: هدف نهایی این است که ما در پی تو باشیم و اگر مرگ ما را تهدید کند، اهمیتی ندارد؛ چرا که بقای تو برای ما مهمتر است.
من پروانه‌صفت پیش تو ای شمع چگلگر بسوزم گنه من نه خطای تو بود
هوش مصنوعی: من مانند پروانه‌ای هستم که به سوی تو، ای شمع زیبا میروم. اگر بسوزم، تقصیر من نیست و این اشتباه تو نیست.
عجب‌ست آن که تو را دید و حدیث تو شنیدکه همه عمر نه مشتاق لقای تو بود
معنی: در شگفتم از کسی که تو را دید
و داستان تو را شنید ولی در تمام عمر مشتاق دیدار تو نگشت. - منبع: شرح غزلهای سعدی
خوش بود نالهٔ دل‌سوختگان از سر دردخاصه دردی که به امید دوای تو بود
هوش مصنوعی: ناله و فریاد دل‌سوختگان به خاطر دردهایشان زیباست، مخصوصاً وقتی که این دردها به امید رسیدن به درمانی از سوی تو باشد.
ملک دنیا همه با همت سعدی هیچ‌ستپادشاهیش همین بس که گدای تو بود
معنی: با همتی که در سعدی هست، فرمانروایی
تمام عالم به پشیزی نمیارزد. برای پادشاهی سعدی همین کافی است که گدای کوی تو
باشد. - منبع: شرح غزلهای سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی