شمارهٔ ۸۹ - شکسته
هوش مصنوعی: در این شعر، بنفشه به لاله می‌گوید که در گلشن همه چیز به خوبی تنظیم شده تا زیبایی گل‌ها را به نمایش بگذارد، اما با وجود این زیبایی‌ها، احساس غم و ماتم در دل‌ها حاکم است. او به این موضوع اشاره می‌کند که حتی در انبوه شادیها، غم وجود دارد و دنیای پیرامونشان، با وجود خارهای آسیب‌زننده، شادابی ظاهری دارد.
بنفشه در ادامه می‌پرسد که چرا تغییراتی در لاله ایجاد شده و او را به حالت افسردگی انداخته است. او به این نکته اشاره می‌کند که اگاهی و بینش افراد در این راه زندگی می‌تواند مسیر را روشن‌تر کند و در واقع هر کس در این دنیا درگیر تقدیر و سرنوشت خود است.
شعر از مفهوم تقدیر الهی، شناخت خود و تلاش برای فهم زندگی سخن می‌گوید و تأکید می‌کند که هیچ کس به تنهایی نمی‌تواند بر مشکلات فائق آید، زیرا همه چیز تحت تأثیر مشیت خداوند است.
با بنفشه، لاله گفت ای بیخبرطرف گلشن را منظم کرده‌اند
هوش مصنوعی: لاله به بنفشه گفت: «ای ناآگاه، خبر داری که در باغ گل‌ها را مرتب کرده‌اند؟»
از برای جلوه، گلهای چمنرنگ را با بوی توام کرده‌اند
هوش مصنوعی: به خاطر زیبایی تو، گلهای چمن را رنگآمیزی کرده و به عطر تو آغشته کرده‌اند.
اندرین بزم طرب، گوئی تراغرق در دریای ماتم کرده‌اند
هوش مصنوعی: در این مهمانی شاد، به نظر میرسد که تو را در دریایی از غم غرق کرده‌اند.
از چه معنی، در شکستی بی سببچون بخاکت ریشه محکم کرده‌اند
هوش مصنوعی: چرا بدون دلیل در شکستت، مانند این است که ریشهای محکم به خاکت زدهاند؟
از چه، رویت در هم و پشتت خم استاز چه رو، کار تو درهم کرده‌اند
هوش مصنوعی: چرا چهرهات در هم و کمرت خم است؟ چه چیزی باعث شده که کارهای تو به هم ریخته شود؟
از چه، خود را پشت سر می‌افکنیچون به یارانت مقدم کرده‌اند
هوش مصنوعی: چرا خود را نادیده میگیری و به عقب میافکنی، در حالی که دیگران را بر خود ارجحیت میدهند؟
در زیان این قبای نیلگوندر تو زشتی را مسلم کرده‌اند
هوش مصنوعی: در این لباس آبی رنگ، به وضوح زشتی و نازیبایی تو را مشخص کرده‌اند.
گفت، بهر بردن بار قضاعاقلان، پشت از ازل خم کرده‌اند
هوش مصنوعی: گفت، برای بهرهبرداری از سرنوشت، عاقلان از آغاز، خود را خم کرده‌اند.
عارفان، از بهر افزودن بجاناز هوی و از هوس، کم کرده‌اند
هوش مصنوعی: عارفان برای اینکه جانشان را از دلبستگیها و خواستههای دنیوی خالی کنند، از آنها کاستهاند.
یاد حق بر یاد خود بگزیده‌اندکار ابراهیم ادهم کرده‌اند
هوش مصنوعی: یاد خداوند را بر یاد خود مقدم داشتهاند و مانند ابراهیم ادهم، زندگی خود را وقف این یاد کرده‌اند.
رهروان این گذرگاه، آگهندتوش راه خود فراهم کرده‌اند
هوش مصنوعی: سفرکنندگان این مسیر از آگاهی برخوردارند، و هر کدامشان راه خود را به خوبی آماده کرده‌اند.
گله‌های معنی، از فرسنگهاگرگ خود را دیده و رم کرده‌اند
هوش مصنوعی: جمعیتهای بسیاری از معنا، از فاصلههای دور گرگی را دیده و به شدت ترسیدهاند.
چون در آخر، جمله شادیها غم استهم ز اول، خوی با غم کرده‌اند
هوش مصنوعی: در نهایت، تمام خوشیها به غم ختم میشوند و از ابتدا هم طبیعت با غم آمیخته است.
تو نمیدانی که از بهر خزانباغ را شاداب و خرم کرده‌اند
هوش مصنوعی: تو از این موضوع بیخبری که به خاطر پاییز، باغ را شاداب و سرزنده نگهداشتند.
تو نمی‌بینی چه سیلابی نهاندر دل هر قطره شبنم کرده‌اند
هوش مصنوعی: تو متوجه نیستی که در دل هر قطره شبنم، چه طوفانی از احساسات و هیجانات نهفته است.
هر کسی را با چراغ بینشیراهی این راه مظلم کرده‌اند
هوش مصنوعی: هر فردی به نوعی با درکی از مسائل، در این مسیر تاریک هدایت شده است.
از صبا گوئی تو و ما از سمومبهر ما، این شهد را سم کرده‌اند
هوش مصنوعی: از نسیم ملایم تو صحبت میکنی، اما ما از گرمای سوزان رنج میبریم؛ این شیرینی برای ما به زهر تبدیل شده است.
تو، خوشی بینی و ما پژمردگیهر کجا، نقشی مجسم کرده‌اند
هوش مصنوعی: تو شادی و خوشی را میبینی و ما غم و پژمردگی را احساس میکنیم، هر جا که تصویری از زندگی نمایان شده است.
ما بخود، چیزی نکردیم اختیارکارفرمایان عالم کرده‌اند
هوش مصنوعی: ما هیچ کاری از خودمان انجام ندادهایم، بلکه همه چیز به انتخاب و تصمیم صاحبان قدرت در جهان بستگی دارد.
کرده‌اند ار پرسشی در کار ماخلقت و تقدیر، با هم کرده‌اند
هوش مصنوعی: اگر در مورد خلقت و سرنوشت ما سوالی مطرح شده، باید بدانیم که همه چیز به یکدیگر مربوط است و به طور مشترک شکل گرفتهاند.
درزی و جولاههٔ ما، صنع خویشدر پس این سبز طارم کرده‌اند
هوش مصنوعی: دوختدوز و کار ما، هنر و دستساخت خود را در این پرده سبز پنهان کرده‌اند.