غزل شمارهٔ ۴۰
هوش مصنوعی: این شعر به ستایش و توصیف زیبایی و عظمت معشوق می‌پردازد. شاعر با استفاده از تعابیر هنرمندانه، معشوق را منبع نور و زیبایی در جهان می‌داند و از اینکه هر شکلی از زیبایی و نیکی به نوعی به او مرتبط است، سخن می‌گوید. او همچنین اشاره می‌کند که عشق به معشوق باعث سرگشتگی و حیرانی همه موجودات شده است و هیچ کس در این دنیا نتوانسته است همتای او پیدا کند. در نهایت، شاعر به عشق و جنون خود نسبت به معشوق اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که او عاقل واقعی است که در عشق به معشوق شیدا شده است.
عقل مست لعل جان افزای توستدل غلام نرگس رعنای توست
هوش مصنوعی: عقل، به مانند شرابی که مست می‌کند، ناشی از زیبایی و جذابیت وجود توست؛ دل من، همچون بندهای دلبسته، به چشمهای زیبای تو عاشقانه وابسته است.
نیکویی را در همه روی زمینگر قبایی هست بر بالای توست
هوش مصنوعی: نیکی و خوبی در تمام زمین وجود دارد، اما اگر کسی بخواهد برترین ویژگیها را ببیند، باید به تو نگاه کند.
چون کسی را نیست حسن روی توسیر مهر و مه به حسن رای توست
هوش مصنوعی: وقتی که کسی جز تو زیبایی ندارد، مهر و محبت در دلها به خاطر زیبایی توست.
نور ذره ذره بخش هر دو کونآفتاب طلعت زیبای توست
هوش مصنوعی: نور خورشید در تمام جهان به خاطر زیبایی چهره توست، که هر ذره از آن را روشن می‌کند.
در جهان هرجا که هست آرایشیپرتو از روی جهان‌آرای توست
هوش مصنوعی: در هر جایی از جهان که نگاه میکنی، زیبایی و جلوهای که میبینی، نتیجهی زیبایی و شکوه توست.
تا رخت شد ملک‌بخش هر دو کونمالک الملک جهان مولای توست
هوش مصنوعی: تا زمانی که سرنوشت و مقدرات بر هر دو جهان حاکم است، مالک حقیقی و حقیقی این دنیا و آن دنیا خداوند است.
خون اگر در آهوی چین مشک شدهم ز چین زلف عنبرسای توست
هوش مصنوعی: اگر خون در آهویی از چین به مشک تبدیل شود، باز هم به خاطر زلفهای خوشبو و زیبای توست.
گرچه آب خضر جام جم بشدتشنهٔ جام جهان افزای توست
هوش مصنوعی: هرچند که آب خضر و جام جم وجود دارند، اما اشتیاق و نیاز به این که تو را داشته باشی و از نعمتهای تو بهرهبرداری کنم، همچنان در من وجود دارد.
خلق عالم در رهت سر باختندور کسی را هست سر همپای توست
هوش مصنوعی: مردم جهان در راه تو جان خود را فدای تو کردهاند و اگر کسی هم بتواند به مانند تو باشد، دارای مقام و ارزشی برابر تو نیست.
آسمان سر بر زمین هر جای تودر طواف عشق یک یک جای توست
هوش مصنوعی: آسمان به دور زمین میچرخد و هر کجای تو، نشانی از عشق و ارادت است.
آفتاب بی سر و بن ذره‌واراین چنین سرگشته در سودای توست
هوش مصنوعی: خورشید، بیرحمانه و بدون ریشه، مانند ذره‌ای کوچک، اینگونه در آرزوی تو سرگردان است.
این جهان و آن جهان و هرچه هستشبنمی لب تشنه از دریای توست
هوش مصنوعی: این جهان و آن جهان و هر چیز دیگری مانند قطرهای است که در برابر دریای بیکران وجود تو، تشنه و نیازمند به توست.
چون به جز تو در دو عالم نیست کسدر دو عالم کیست کوهمتای توست
هوش مصنوعی: چون غیر از تو هیچکس در این دو جهان نیست، پس در این دو عالم چه کسی میتواند همچون تو باشد؟
هر که را هر ذره‌ای چشمی شودهم گر انصاف است نابینای توست
هوش مصنوعی: هر کسی که به هر چیزی توجه کند و درک کند، اگر بخواهد انصاف را رعایت کند، در واقع از بینش و بصیرت تو بیبهره است.
گر فرید امروز چون شوریده‌ای استعاقل خلق است چون شیدای توست
هوش مصنوعی: اگر فرید امروز مانند شیدا و دیوانه است، بدان که انسانهای عاقل نیز به اندازه شیداها به تو وابستهاند.