غزل شمارهٔ ۵۶
هوش مصنوعی: این شعر به بیان عمیق و فلسفی عشق و دلدادگی می‌پردازد. شاعر می‌گوید که راه عشق بی‌پایان و دشوار است و اگر کسی در این راه می‌خواهد پایدار بماند، باید جانش را فدای عشق کند. در این مسیر، جان‌های بی‌شماری به انسان اهدا می‌شود و او باید همواره آماده‌ی فداکاری باشد. عشق حقیقی نیاز به فداکاری و سوختن دارد و این پروسه، انسان را به مرتبه‌ای بالاتر می‌برد. شاعر تاکید می‌کند که انسان باید از خودگذشتگی کند و به‌جای ترس از مرگ، به تنوع و جاودانگی عشق توجه کند. در نهایت، او خواستار آن است که هر که در عشق واقعی پا می‌گذارد، باید مانند شمعی باشد که جان خود را فدای روشنایی می‌کند.
ره عشاق راهی بی‌کنار استازین ره دور اگر جانت به کار است
هوش مصنوعی: راه عشق، راهی است که انتهایی ندارد. اگر میخواهی در این مسیر قدم بر داری، باید جان و دل خود را به کار بگیری و از دیگر مسیرها دوری کنی.
وگر سیری ز جان در باز جان راکه یک جان را عوض آنجا هزار است
هوش مصنوعی: اگر از زندگی سیر شدهای، توجه کن که جان انسان در آن دنیا بسیار ارزشمندتر از این دنیاست، چرا که یک جان اینجا به ازای آنجا هزاران جان ارزش دارد.
تو هر وقتی که جانی برفشانیهزاران جان نو بر تو نثار است
هوش مصنوعی: هر بار که تو زندگی و عشق را تقسیم میکنی، هزاران روح تازه و پر از زندگی به تو تقدیم می‌شود.
وگر در یک قدم صد جان دهندتنثارش کن که جان‌ها بی‌شمار است
هوش مصنوعی: اگر در یک قدم، صد نفر جان خود را فدای تو کنند، این فداکاری را بپذیر، زیرا جان‌ها بسیار زیاد هستند و ارزش چندانی ندارند.
چه خواهی کرد خود را نیم‌جانیچو دایم زندگیِّ تو ، به بار است
هوش مصنوعی: چه کار میکنی وقتی که نیمهجان هستی، در حالی که همواره زندگیات را با زیبایی تزئین کردهای؟
کسی کز جان بود زنده درین راهز جرم خود همیشه شرمسار است
هوش مصنوعی: کسی که در این مسیر به خاطر جان خود زنده است، به خاطر گناهانش همیشه احساس شرمندگی می‌کند.
درآمد دوش در دل عشق جانانخطابم کرد کامشب روز بار است
هوش مصنوعی: شب گذشته، عشق محبوبم به من ندا داد و گفت که امشب شب خاصی است.
کنون بی‌خود بیا تا بار یابیکه شاخ وصل بی باران به بار است
هوش مصنوعی: اکنون بی‌خود و بیتوجه بیا تا به وصل و پیوندی برسی؛ زیرا که پیوند عشق بدون محبت و تأثیر دیگر نخواهد بود.
چو شد فانی دلت در راه معشوققرار عشق جانان بی‌قرار است
هوش مصنوعی: وقتی که قلبت در عشق محبوب ناپدید می‌شود، عشق معشوق همچون جانی بی‌قرار در دل خواهد ماند.
تو را اول قدم در وادی عشقبه زارش کشتن است آنگاه دار است
هوش مصنوعی: برای ورود به دنیای عشق، نخستین گامتان باید به خودتان آسیب برسانید، سپس میتوانید زندگی را تجربه کنید.
وزان پس سوختن تا هم بوینیکه نور عاشقان در مغز نار است
هوش مصنوعی: بعد از آن که سوختن را تجربه کردی، میفهمی که نور عشق در بین شعلههای آتش وجود دارد.
چو خاکستر شوی و ذره گردیبه رقص آیی که خورشید آشکار است
هوش مصنوعی: زمانی که تو به حالتی از فروتنی و افتادگی برسی و مانند خاکستر یا ذرهای کوچک شوی، در این حالت به شادی و نشاط میآیی، چرا که حقیقت و زیبایی زندگی همچون خورشیدی تابان در کنار تو نمایان می‌شود.
تو را از کشتن و وز سوختن همچه غم چون آفتابت غمگسار است
هوش مصنوعی: تو از کشتن و سوختن نگران نباش، چون خورشید تو را تسلی میدهد و غمهای تو را کاهش میدهد.
کسی سازد رسن از نور خورشیدکه اندر هستی خود ذره‌وار است
هوش مصنوعی: کسی میتواند از نور خورشید، رشته یا طنابی بسازد که خود در هستیاش بسیار کوچک و ناچیز است.
کسی کو در وجود خویش ماندستمده پندش که بندش استوار است
هوش مصنوعی: کسی که در درون خود ثابت و پایدار است، به او نصیحت نکن که این کار او را به بند میکشد.
درین مجلس کسی باید که چون شمعبریده سر نهاده بر کنار است
هوش مصنوعی: در این جمع، کسی وجود دارد که باید مانند شمعی نشسته باشد و در سکوت، آماده‌ی فدا کردن خود باشد.
شبانروزی درین اندیشه عطارچو گل پر خون و چون نرگس نزار است
هوش مصنوعی: در طول شبانهروز، عطار در این فکر است که مانند گلی که پر از خون است و مانند نرگس ضعیف، دچار رنج و اندوه شده است.