غزل شمارهٔ ۳۷۹
هوش مصنوعی: شعر مورد نظر درباره جستجوی انسان برای رسیدن به مقام‌های بالای روحانی و علمی است. شاعر از درد و مشقت‌هایی که در این مسیر متحمل می‌شود می‌گوید و به تهی‌دستی‌اش در علم و عمل اشاره می‌کند. او از بی‌سر و پای بودن این راه و دشواری‌های آن صحبت می‌کند و بیان می‌کند که در جستجوی حقیقت و آگاهی به عمق دل می‌رود، اما نمی‌داند به کجا خواهد رسید. شاعر تأکید می‌کند که تنها راه نجات از این درد و رنج فانی شدن است و هرکس که در این دریا فانی شود، رستگار خواهد شد. در نهایت، او به محدودیت‌های فهم و علم خود اشاره می‌کند و ابراز می‌کند که تا زمانی که خود را رها نکند، به بقا نخواهد رسید.
درد کو تا دردوا خواهم رسیدخوف کو ، تا در رجا خواهم رسید
هوش مصنوعی: درد من تا زمانی ادامه دارد که به درمان آن برسم و تو نیز تا زمانی که به آرامش دست نیابی، در آرامش نخواهی بود.
چون تهی دستم ز علم و از عملپس چگونه در جزا خواهم رسید
هوش مصنوعی: وقتی که من از علم و عمل بیبهرهام، چگونه میتوانم به پاداش برسم؟
بی سر و پای است این راه عظیممن به سر یا من به پا خواهم رسید
هوش مصنوعی: این مسیر بزرگ و دشوار برای من بیدلیل و بی‌سر و سامان است، اما در نهایت یا به هدفم خواهم رسید یا به مقصدی دیگر.
در چنین راهی قوی کاری بودگر به یک بانگ درا خواهم رسید
هوش مصنوعی: در این مسیر اگر اراده کنم، به هدف خود خواهم رسید.
می‌روم پیوسته در قعر دلممی‌ندانم تا کجا خواهم رسید
هوش مصنوعی: من مدام به عمق قلبم می‌روم و نمیدانم به کجا خواهم رسید.
جان توان دادن درین دریای خونتا مگر در آشنا خواهم رسید
هوش مصنوعی: برای رسیدن به معشوق و عشقم، باید جانم را در این دریای خون بگذارم و تلاش کنم.
پی کسی بر آب دریا کی بردمن به گرداب بلا خواهم رسید
هوش مصنوعی: به هیچوجه نمیتوانم پی کسی را بر روی آب دریا پیدا کنم؛ زیرا در این شرایط سخت و خطرناک ممکن است به دردسر بیفتم.
هر دم این دریا جهانی خلق خوردگرچه من بر ناشتا خواهم رسید
هوش مصنوعی: هر لحظه دریا عدهای از مردم را به خود میگیرد، اما من به رغم اینکه گرسنهام، به دنبال هدفم خواهم رسید.
علم در علم است این دریای ژرفمن چنین جاهل کجا خواهم رسید
هوش مصنوعی: علم همانند دریای عمیق و وسیع است و من که هنوز در حال یادگیری هستم، نمیدانم چگونه میتوانم به عمق آن دست یابم.
گر هزاران ساله علم آنجا برمآن زمان از روستا خواهم رسید
هوش مصنوعی: حتی اگر هزار سال هم در آنجا علم و دانش کسب کنم، باز هم به زمانی خواهم رسید که از روستا فاصله بگیرم.
هیچ نتوان بردن آنجا جز فناکز بقا بس مبتلا خواهم رسید
هوش مصنوعی: هیچ چیز نمیتواند به آنجا برود جز نابودی، زیرا از ماندگاری تنها بر درد و رنج میافزایم.
هر که فانی شد درین دریا برستوای بر من گر به پا خواهم رسید
هوش مصنوعی: هر کسی که در این دریا غرق شود، نجات مییابد. افسوس بر من اگر بخواهم از این وضعیت خارج شوم.
بیخودی است اینجا صواب هر دو کونگر رسم با خود خطا خواهم رسید
هوش مصنوعی: اینجا هر دو دنیای حق و باطل بیمعنا هستند. اگر بخواهم به خودم برسم، حتی اگر اشتباه کنم، به مقصد خواهم رسید.
شبنمی‌ام ذره‌ای دارم فناکی به دریای بقا خواهم رسید
هوش مصنوعی: من مانند شبنم هستم و تنها یک ذره از وجودم دارم. آیا میتوانم به دریای جاودانگی برسم؟
برنتابم این فنا سختی کشمخوش بود گر در فنا خواهم رسید
هوش مصنوعی: من نمیتوانم تحمل کنم، اما اگر بخواهم به فنا برسم، باید سختیهای زیادی را تحمل کنم و این را خوشایند میدانم.
کی شود عطار الا لا شودزانچه بر الا بلا خواهم رسید
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که عطار تنها با آنچه که تقدیر و سرنوشت برایش رقم زده، میتواند به هدف خود برسد و نمیتواند از آن فراتر برود. در واقع، صحبت از این است که او دنبال رسیدن به حقیقتی است که فراتر از آنچه که به او داده شده، نیست.