غزل شمارهٔ ۵۹۹
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بررسی تجربیات و تحولات روحی ناشی از عشق می‌پردازد. او از زمانی که با غم عشق آشنا شده، از خوبی‌ها و بدی‌های جهان فاصله گرفته و تمام وجودش را به خاطر محبوبش فدای کرده است. در این مسیر، به جستجوی مراد واقعی و دست‌یابی به عشق الهی می‌پردازد و تلاش می‌کند تا با پیروی از عشق، به اعلی‌ترین حالت وجود خود برسد. او در تأملاتش می‌گوید که وقتی به عشق روی آورده، احساس درماندگی و فقدان را تجربه کرده و حتی در فراق محبوب، دل خود را می‌پالاید. در نهایت، از ناامیدی سخن می‌گوید و به خود و دیگران یادآوری می‌کند که نباید در این راه ناامید شد، حتی اگر بر ویرانی‌ها و مشکلات غلبه کنند.
تا با غم عشق آشنا گشتیماز نیک و بد جهان جدا گشتیم
هوش مصنوعی: وقتی که با غم عشق آشنا شدیم، از خوبی و بدی‌های دنیا فاصله گرفتیم و از آنها جدا شدیم.
تا هست شدیم در بقای تواز هستی خویشتن فنا گشتیم
هوش مصنوعی: ما از وجود خود چشم پوشیدیم و در جاودانگی تو جاودانه شدیم.
تا در ره نامرادی افتادیمبر کل مراد پادشا گشتیم
هوش مصنوعی: در مسیر ناامیدی قرار گرفتیم و به جای رسیدن به خواستههای خود، به قدرت و موفقیت بزرگی رسیدیم.
زان دست همه جهان فرو بستیتا جمله به جملگی تورا گشتیم
هوش مصنوعی: به خاطر آنکه همه چیز را از دست تو گرفتم، اکنون تمام جهان به تو تعلق دارد و همه ما به طور کامل به تو پیوستهایم.
یک شمه چو زان حدیث بنمودیمستغرق سر کبریا گشتیم
هوش مصنوعی: وقتی که یک اشاره از آن داستان را نشان دادی، ما در عظمت کبریایی غرق شدیم.
زانگه که به عشق اقتدا کردیمدر عالم عشق مقتدا گشتیم
هوش مصنوعی: از زمانی که در عشق راهنمایی را پذیرفتیم، در دنیای عشق به یک رهبر تبدیل شدیم.
ای دل تو کجایی او کجا آخراین خود چه سخن بود کجا گشتیم
هوش مصنوعی: ای دل، تو کجا هستی و او کجاست؟ این چه سخنی است که میگوییم؟ ما در کجا به سر میبریم؟
عمری مس نفس را بپالودیمگفتیم مگر که کیمیا گشتیم
هوش مصنوعی: سالها تلاش کردیم تا نفس خود را پاک کنیم، و امیدوار بودیم که شاید به یک گنج باارزش تبدیل شویم.
چون روی چو آفتاب بنمودیناچیز شدیم و چون هوا گشتیم
هوش مصنوعی: زمانی که چهرهات را چون آفتاب به نمایش گذاشتی، احساس بیارزش بودن کردیم و وقتی که مانند هوا شدی، حالتمان تغییر کرد.
چون تاب جمال تو نیاوردیمسرگشته چو چرخ آسیا گشتیم
هوش مصنوعی: وقتی نتوانستیم زیبایی تو را تحمل کنیم، سرگردان و گیج مانند آسیا در چرخش شدیم.
چون محرم عشق تو نیفتادیمدر زیر زمین چو توتیا گشتیم
هوش مصنوعی: وقتی که در عشق تو به حالت محرم درآمدیم، مانند پرندهی توتیا در زیر زمین گرفتار شدیم.
نومید مشو درین ره ای عطارهرچند که نا امید وا گشتیم
هوش مصنوعی: در این مسیر ناامید نشو، ای عطار، هرچند که ما از امید فاصله گرفتهایم.