غزل شمارهٔ ۸۲۷
هوش مصنوعی: این شعر به تأملات عاطفی و روحی می‌پردازد و از دل و دغدغه‌های انسانی سخن می‌گوید. شاعر به تحیر دل در شرایط سخت اشاره می‌کند و می‌پرسد که چگونه می‌توان با وجود درد و رنج‌های زیاد، به زندگی ادامه داد. او به جستجوی حقیقت و وجود انسانی اشاره کرده و تأکید می‌کند که برای رسیدن به بزرگی و کمال، باید از جزئیات و مسائل کوچک پرهیز کرد. در نهایت، شاعر به معنای عشق و زبونی در آن اشاره دارد و به اعضای دل توصیه می‌کند که با وجود سختی‌ها، ادامه دهند و به عشق و حقیقت نزدیک‌تر شوند. این شعر دعوتی به خودشناسی و ارتباط با حقیقت عمیق‌تر وجود دارد.
نگر تا ای دل بیچاره چونیچگونه می‌روی سر در نگونی
هوش مصنوعی: ای دل بیچاره، مواظب باش که چگونه در مسیری می‌روی که به بنبست میرسد.
چگونه می‌کشی صد بحر آتشچو اندر نفس خود یک قطره خونی
هوش مصنوعی: چطور میتوانی هزاران دریا از آتش را تحمل کنی، در حالی که در نفس خود فقط یک قطره خون داری؟
زمانی در تماشای خیالیزمانی در تمنای جنونی
هوش مصنوعی: لحظهای در حال لذت بردن از یک خیال، و گاهی هم در آرزوی یک جنون.
اگر خواهی که باشی از بزرگانمباش از خرده‌گیران کنونی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از بزرگان باشی، نباید خود را به انتقاد از دیگران مشغول کنی.
چرا باشی نه کافر نه مسلمانکه تو نه رهروی نه رهنمونی
هوش مصنوعی: چرا باید در وضعیتی باشید که نه کافر باشید و نه مسلمان، وقتی که نه خودتان در مسیر مشخصی قرار دارید و نه کسی شما را راهنمایی می‌کند؟
ز یک یک ذره سوی دوست راه استولی ره نیست بهتر از زبونی
هوش مصنوعی: هر یک ذره از وجود، راهی به سوی دوست دارد، اما هیچ راهی بهتر از خضوع و فروتنی نیست.
زبون عشق شو تا بر کشندتکه هرگاهی که کم گشتی فزونی
هوش مصنوعی: بیزبان عشق باش تا تو را به اوج برسانند، زیرا هر بار که کمتر شدی، بیش از پیش به تو افزوده میشود.
خود از رفعت ورای هر دو کونیچرا هم‌صحبت این نفس دونی
هوش مصنوعی: چرا تو که از مقام والایی برخورداری، با این نفس پست و پایین هم‌صحبت میشوی؟
دلا تو چیستی هستی تو یا نهوگر نه نیستی نه هست چونی
هوش مصنوعی: ای دل، تو چه هستی؟ آیا وجود داری یا نه؟ اگر وجود نداری، پس هویت تو چیست؟
منی یا نه منی عینی تو یا غیرو یا از هرچه اندیشم برونی
هوش مصنوعی: آیا تو خود من هستی یا اینکه چیزی دیگر؟ آیا حقیقت تو غیر از آنچه من فکر میکنم وجود دارد یا نه؟
چه می‌گویم تو خود از خود نهانیکه دو انگشت حق را در درونی
هوش مصنوعی: من از چه سخن می‌گویم وقتی که خودت در باطن وجودت پنهانی و حقیقت را به وضوح نمیبینی.
تو ای عطار اگر چه دل نداریولیکن اهل دل را ذوفنونی
هوش مصنوعی: ای عطار، اگرچه خودت دلی نداری، اما با این حال به کسانی که اهل دلاند، آشنایی و فهمی عمیق داری.