غزل شمارهٔ ۸۳۲
هوش مصنوعی: این شعر به مفهوم اتحاد و یگانگی با حقیقت الهی اشاره دارد. شاعر بیان می‌کند که هرچه هست، وجود خداوند است و در واقع، بین بنده و خداوند هیچ تفکیکی وجود ندارد. او به ما می‌گوید که در حقیقت، ما هیچ هستیم و تفکیک‌های ظاهری تنها ناشی از نادانی و دوگانگی بین ما و خداوند است. انسان در حالی که همواره در جستجوی وصال و نزدیکی به خداست، در واقع در فراق او به سر می‌برد. شاعر به ما یادآوری می‌کند که تا زمانی که در جدایی و نقصان باقی بمانیم، نمی‌توانیم به حقیقت و کمال دست پیدا کنیم. به علاوه، اشاره‌ای به دایره و نقطه نیز دارد که نشان می‌دهد برای رسیدن به کمال، باید از محدودیت‌ها و ظواهر گذر کنیم و به نور حقیقی و الهی دست یابیم. در نهایت، به عطار اشاره می‌کند که با اوج‌گیری و پرواز به سوی خداوند، می‌توان به نور و روشنایی دست یافت.
هرچه هست اوست و هرچه اوست تویاو تویی و تو اوست نیست دوی
هر چیز که هستی و وجود دارد جلوه گر خداست، تو هم تجلی خدایی. تجلی و متجلی یکی هستند.
در حقیقت چو اوست جمله تو هیچتو مجازی دو بینی و شنوی
در حقیقت چون همه هستی تجلی خداست، چیزی غیر از خدا نیست و تو هم تجلیی اویی، چیزی از خود نداری و به اشتباه خود را جدا از خدا میپنداری
کی رسی در وصال خود هرگزکه تو پیوسته در فراق توی
هوش مصنوعی: هرگز به وصال و نزدیکی تو نخواهم رسید؛ چراکه همیشه در دوری و فراق تو به سر میبرم.
زان خبر نیست از توی خودتکه تو تا فوق عرش تو به توی
هوش مصنوعی: هیچ اطلاعی از خودت نداری، حتی تا بالاترین مقام و جایگاه، مانند عرش، هم هنوز خودت را نمیشناسی.
تا وجود تو کل کل نشودجزو باشی به کل کجا گروی
هوش مصنوعی: تا زمانی که وجود تو کاملاً وجود نداشته باشد، لاجرم باید به کلیّت خود وابسته باشی و نمیتوانی به آزادی کامل دست یابی.
نقطه‌ای از تو بر تو ظاهر گشتتو بدان نقطه دایما گروی
هوش مصنوعی: نقطه‌ای از وجود تو نمایان شد، و تو همواره به آن نقطه گرایش داری.
نقطهٔ تو اگر به دایره رفترو که کونین را تو پیش روی
هوش مصنوعی: اگر نقطهٔ وجود تو به دایره بپیوندد، آنگاه تو میتوانی تمامی هستی را در جلو خودت ببینی.
ور درین نقطه باز ماندی تواینت سجین صعب وضیق قوی
هوش مصنوعی: اگر در این موقعیت باز بمانی، اینجا جایی است که سختی و تنگنا وجود دارد.
چون تو در نقطه کشته باشی تخمنه همانا که دایره دروی
هوش مصنوعی: اگر تو در مرکز وجود خود کشته شده باشی، بدان که دایرهای از رنج و سختی در اطرافت شکل میگیرد.
نتوان رست از چنان ضیقیجز به خورشید نور مصطفوی
هوش مصنوعی: در شرایطی سخت و تنگ و دشوار، جز با نور و روشنایی پیامبر، نمیتوان نجات پیدا کرد.
کرد عطار در علو پروازتا بدو تافت اختر نبوی
هوش مصنوعی: عطار با شجاعت و بلندپروازی، تا جایی پیش رفت که نور ستارهای از فضیلت و رهبری بر او تابید.