صوفی که از مردان حق سخن می‌گفت و خطاب پیری به او
هوش مصنوعی: این متن سخنان یک صوفی است که درباره تجربه‌ها و احساسات خود صحبت می‌کند. او از کسانی که به حقایق زندگی می‌پردازند یاد می‌کند و به این نکته اشاره می‌کند که بعضی از انسان‌ها، به ویژه زنان، از شنیدن داستان‌های آنها خوشنود می‌شوند. او اعتراف می‌کند که ممکن است دیوانگی و حماقت در آثارش مشهود باشد، اما این را در تلاش برای بیان حقیقت می‌داند.
صوفی می‌گوید که اگرچه ممکن است به گمراهی متهم شود، اما در جستجوی حقیقت و معانی عمیق‌تر در زندگی است. او بر این باور است که درد و رنج او ناشی از ترک دنیا و غفلت مردم است و تا حدی این رنج را در شعرهایش ابراز کرده است.
او همچنین به این نکته می‌پردازد که گذراندن زندگی بدون درک عمیق از آن، تنها به بی‌ثمر بودن می‌انجامد و در نهایت، اشاره به مشکلات و دردمندی‌های روحی خود دارد. به طور کلی، صوفی در پی درک عمیق‌تری از وجود و حقیقت زندگی است و از تجربه‌های خود برای بیان این جستجو استفاده می‌کند.
صوفیی را گفت آن پیر کهنچند از مردان حق گویی سخن
هوش مصنوعی: یک صوفی از آن پیر سالخورده پرسید که چقدر از مردان حق صحبت میکنی؟
گفت خوش آید زنان را بردوامآنک می‌گویند از مردان مدام
هوش مصنوعی: زنان می‌گویند که ماندگاری و ثبات جذاب است و این ویژگیهایی که در مردان دیده میشود، همیشه برایشان دلچسب و مورد پسند است.
گر نیم زیشان، ازیشان گفته‌امخوش دلم کین قصه از جان گفته‌ام
هوش مصنوعی: اگر من از آنها نیستم، اما از آنها حرف زدهام و خاطر خوشی دارم چون این داستان را از عمق جانم بازگو کرده‌ام.
گر ندارم از شکر جز نام بهراین بسی به زان که اندر کام زهر
هوش مصنوعی: اگر فقط نام شکر را داشته باشم، بهتر از این است که در کامم زهر باشد.
جملهٔ دیوان من دیوانگیستعقل را با این سخن بیگانگیست
هوش مصنوعی: همهٔ نوشتههای من نشانهٔ دیوانگی است و عقل از شنیدن این سخن بیگانه و دور شده است.
جان نگردد پاک از بیگانگیتا نیابد بوی این دیوانگی
هوش مصنوعی: انسان تا زمانی که با جدایی و بیگانگی دست و پنجه نرم می‌کند، نمیتواند به آرامش واقعی برسد و زیبایی دیوانگی عشق را درک کند.
من ندانم تا چه گویم، ای عجبچند گم ناکرده جویم، ای عجب
هوش مصنوعی: نمیدانم چه بگویم، عجیب است که چقدر در جستجوی چیزهایی که گم کرده‌ام، سردرگم هستم، واقعاً عجیب است.
از حماقت ترک دولت گفته‌امدرس بی‌کاران غفلت گفته‌ام
هوش مصنوعی: از نادانی و بیتوجهی به فرصتها درسهایی برای کسانی که بیکار و غافل هستند، نقل کرده‌ام.
گر مرا گویند ای گم کرده راههم به خود عذر گناه من بخواه
هوش مصنوعی: اگر کسی به من بگوید که ای گمگشته در مسیر زندگی، من از او خواهش میکنم که عذر من را بپذیرد.
می‌ندانم تا شود این کار راستیا توانم عذر این صد عمر خواست
هوش مصنوعی: نمیدانم آیا این کار درست خواهد شد یا اینکه میتوانم از این درخواست که صد عمر را در بر میگیرد، عذرخواهی کنم.
گر دمی بر راه او در کارمیکی چنین مستغرق اشعارمی
هوش مصنوعی: اگر لحظهای در مسیر او قرار بگیرم و به او فکر کنم، چطور ممکن است اینگونه در اشعارش غرق شوم؟
گر مرا در راه او بودی مقامشین شعرم شین شرگشتی مدام
هوش مصنوعی: اگر در مسیر او برای من مقامی بود، در شعر من همواره میرقصی و خوشحالی.
شعر گفتن حجت بی‌حاصلیستخویشتن را دید کردن جاهلیست
هوش مصنوعی: سرودن شعر بدون هدف و معنی، همچون رنج بردن از بیخود بودن و نادانی است.
چون ندیدم در جهان محرم کسیهم به شعر خود فروگفتم بسی
هوش مصنوعی: نمیتوانم کسی را پیدا کنم که درک کند یا با دلمندی به سخنانم گوش دهد، به همین خاطر با دل و جان هر چه را که دارم بیان میکنم.
گر تو مرد رازجویی بازجویجان فشان و خون گری و راز جوی
هوش مصنوعی: اگر تو کسی هستی که به دنبال حقیقت و رازها میگردی، باید با جان و دل سرمایهگذاری کنی و برای رسیدن به رازها باید آمادهی فداکاری و تحمل سختیها باشی.
زانک من خون سرشک افشانده‌امتا چنین خون ریز حرفی رانده‌ام
هوش مصنوعی: چون من از غم و اندوه بسیار اشک ریختهام، پس توانستهام چنین سخن تلخی را بیان کنم.
گر مشام آری به بحر ژرف منبشنوی تو بوی خون از حرف من
هوش مصنوعی: اگر به عمق احساسات من گوش سپاری، از کلمات من بوی خون را حس خواهی کرد.
هر که شد از زهر بدعت دردمندبس بود تریاکش این حرف بلند
هوش مصنوعی: هر کسی که از زیانهای بدعت و انحراف رنج میبرد، اینکه فقط این سخن را بشنود برای تسکین دردهایش کافی است.
گرچه عطارم من و تریاک دهسوخته دارم جگر چون ناک ده
هوش مصنوعی: هرچند که من عطار هستم و در کارم از تریاک استفاده میکنم، اما دل من به خاطر دردهای ناشی از این کار، همچون کسی که ناکام است، سوخته و خونین است.
هست خلقی بی نمک بس بی‌خبرلاجرم زان می‌خورم تنها جگر
هوش مصنوعی: در میان مردم افرادی وجود دارند که از حقیقتها بیخبر و بیاحساس هستند. به همین دلیل من دلم را در تنهایی میشکافم و از آنچه درونم میگذرد، می‌خورم.
چون ز نان خشک گیرم سفره پیشتر کنم از شوروای چشم خویش
هوش مصنوعی: وقتی که از نان خشک می‌خورم، سفره را جلوتر میآورم تا لذت بیشتری از طعم آن ببرم و چشمانم را از دیدن آن سیر نکنم.
از دلم آن سفره را بریان کنمگه گهی جبریل را مهمان کنم
هوش مصنوعی: در دل خود، فضایی را آماده میکنم و گاهگاهی، فرشتهای چون جبریل را میخوانم تا مهمان من شود.
چون مرا روح القدس هم کاسه استکی توانم نان هر مدبر شکست
هوش مصنوعی: وقتی که من از روح قدس بهرهمند هستم، چگونه میتوانم نان و روزی هر تدبیرکنندهای را قطع کنم؟
من نخواهم نان هر ناخوش منشبس بود این نانم و آن نان خورش
هوش مصنوعی: من نیازی به نان کسانی که خوراکشان ناپسند است ندارم، همین نانی که دارم برایم کافی است.
شد عنا القلب جان افزای منشد حقیقت کنز لایفنای من
هوش مصنوعی: دل من به زندگی دوباره رسیده و حقیقتی جاودانه به دست آورده است.
هر توانگر کین چنین گنجیش هستکی شود در منت هر سفله پست
هوش مصنوعی: هر ثروتمند و توانگری به نوعی در دام مشکلات و وابستگیهای خود است و نمیتواند از دست برخی افراد ضعیف و بیارزش رهایی یابد.
شکر ایزد را که درباری نیمبستهٔ هر ناسزاواری نیم
هوش مصنوعی: سپاس گزاری میکنم از خداوندی که من هیچ گاه از دربارش دور نمیشوم و هیچ ناپاکی به من آسیب نمیزند.
من ز کس بر دل کجا بندی نهمنام هر دون را خداوندی نهم
هوش مصنوعی: من از هیچکس دل نمیبندم و نام هیچکس را بر دلام نمینویسم، فقط نام خداوند را در دلام میگذارم.
نه طعام هیچ ظالم خورده‌امنه کتابی را تخلص کرده‌ام
هوش مصنوعی: نه از غذاهای ظالمان بهرهمند شدهام و نه از هیچ کتابی خود را جدا کرده‌ام.
همت عالیم ممدوحم بس استقوت جسم و قوت روحم بس است
هوش مصنوعی: اراده و تلاش بلند من، کمکم می‌کند و نیرومندی جسمی و روحیام کافی است.
پیش خود بردند پیشینان مراتا به کی زین خویشتن بینان مرا
هوش مصنوعی: مردم گذشته مرا به جایی بردند و من در فکر این هستم که تا کی باید به این خودنگری و خودآگاهی دقت کنم.
تا ز کار خلق آزاد آمدمدر میان صد بلا شاد آمدم
هوش مصنوعی: پس از اینکه از دستوپازدن در کارهای دیگران رها شدم، با وجود تمام سختیها و مشکلات، احساس شادی و آزادی میکنم.
فارغم زین زمرهٔ بدخواه نیکخواه نامم بد کنید و خواه نیک
هوش مصنوعی: از این گروه بدخواه بیزارم، نام من را بد بگویید یا خوب، برایم مهم نیست.
من چنان در درد خود درمانده‌امکز همه آفاق دست افشانده‌ام
هوش مصنوعی: من به قدری در غم و درد خود غرق شدهام که از هر سو و هرجا ناامید و بیدست و پا شدهام.
گر دریغ و درد من بشنودییتو بسی حیران‌تر از من بودیی
هوش مصنوعی: اگر تو از اندوه و درد من آگاه میشدی، مسلماً بیشتر از من در تعجب و شگفتی قرار میگرفتی.
جسم و جان رفت وز جان و جسم مننیست جز درد و دریغی قسم من
هوش مصنوعی: بدن و روح من رفتهاند و از روح و بدنم جز درد و حسرتی برای من باقی نمانده است.