(۱۷) حکایت شیخ ابوسعید رحمةالله علیه
هوش مصنوعی: شیخ مهنه روزی به سراغ یک پیر عالم میرود و او را در حال تفکر عمیق مییابد. وقتی از او درخواست میکند تا درباره حق و حقیقت سخن بگوید، پیر در پاسخ میگوید که جز حق، هیچ چیز را بیان نمیکند. او اشاره میکند که عشق میان عاشق و معشوق یک رابطه عمیق و پیچیده است و نمیتوان به سادگی درباره آن سخن گفت.
پیر به اهمیت معشوق و خواستههای عاشق اشاره میکند و میگوید که معشوق باید به قدری زیبا و دلانگیز باشد که عاشق نتواند از او روی برگرداند. اگر معشوق وجود نداشته باشد، عاشق نیز بیمعنی است. به عبارتی، وجود عاشق بستگی به وجود معشوق دارد و جمال معشوق در دل عاشق تأثیر عمیقی دارد.
در نهایت، پیر به این نکته تأکید میکند که عشق و معشوق به قدری مهم و عمیق هستند که نمیتوان به سادگی درباره آنها سخن گفت، زیرا بیان عشق واقعی کار دشواری است.
چنین گفتهست شیخ مهنه یک روزکه رفتم پیش پیری عالم افروز
هوش مصنوعی: روزی شیخ مهنه سخنی را بیان کرد که وقتی به پیش پیر عالمفروزی رفتم، او چنین گفت...
خموشش یافتم دایم بغایتفرو رفته به بحری بینهایت
هوش مصنوعی: سکوت او را همیشگی یافتم، به شدت در عمقی بیپایان فرو رفته است.
بدو گفتم که حرفی گوی ای پیرکه دل را تقویت باشد ز تقریر
هوش مصنوعی: به او گفتم که ای پیر، سخنی بگو که دل را تسکین دهد و به آن قوت ببخشد.
زمانی سر فرو برد از سر حالپس آنگه گفت ای پرسندهٔ قال
هوش مصنوعی: در زمانی که او به آرامش و خوشحالی رسید، سرش را پایین آورد و سپس به آن کسی که سوال میکرد، پاسخ داد.
بجز حق هیچ دانی، زان چه جویمگرانی گفت نکنم زان چه گویم
هوش مصنوعی: جز حقیقت هیچ نمیدانم و از آنچه میخواهم، اگر سنگین باشد، چیزی نخواهم گفت و از آنچه میگویم نیز پرهیز میکنم.
ولی آن چیز کان حق الیقینستبنتوان گفت خاموشیم ازینست
هوش مصنوعی: اما آنچه که بهطور یقین حقیقی است، نمیتوان گفت، با سکوت از آن دوری مینجوییم.
چو نتوان گفت چندین یاد از چیستچو نتوان یافت این فریاد از کیست
هوش مصنوعی: اگر نتوانیم بفهمیم که این همه یاد و خاطره از چه چیزی است، پس نمیتوانیم بدانیم که این فریاد و درخواست از چه کسی است.
نه یاد اوست کار هر زبانینه خامش میتوان بودن زمانی
هوش مصنوعی: نه کسی نمیتواند نام او را فراموش کند و نه میتوان برای مدتی از او سخن گفت.
چنین کاری عجب در راه ازان بودکه معشوقی بغایت دلستان بود
هوش مصنوعی: این کار شگفتانگیز در زندگی به خاطر این بود که معشوق بسیار زیبا و دلربا بود.
یکی عاشق همی بایست پیوستکه معشوقش کند گه نیست گه هست
هوش مصنوعی: عشقی است که همیشه در انتظار است، چرا که معشوقش گاهی وجود دارد و گاهی غایب.
میان عاشق و معشوق کاریستکه گفتن شرح آن لایق بما نیست
هوش مصنوعی: در ارتباط عاشق و معشوق، موضوعاتی وجود دارد که نمیتوان به سادگی و به طور کامل درباره آنها صحبت کرد و شرح داد.
اگر تو در فصیحی لال گردیسزد گر گرد شرح حال گردی
هوش مصنوعی: اگر تو در سخن گفتن تبحر داری، طبیعی است که گاهی هم سکوت کنی و به تفکر در مورد زندگی و تجربیات خود بپردازی.
چو معشوق از نکوئی آنچنان بودکه خورشید زمین و آسمان بود
هوش مصنوعی: وقتی محبوب به زیبایی و نیکی میرسد، مانند خورشید میدرخشد و نور خود را بر زمین و آسمان میتاباند.
چو معشوق آمد اندر نیکوئی طاقبلاشک عاشقی بایست مشتاق
هوش مصنوعی: زمانی که محبوب با زیباییاش وارد شود، بدون تردید عاشق باید بیتاب و مشتاق او باشد.
که چون معشوق آید در کرشمهکند چشم همه عشّاق چشمه
هوش مصنوعی: وقتی معشوق به جلوهگری میآید، نگاه همه عاشقان مثل چشمهای میجوشد و جاری میشود.
اگر معشوق را عاشق نبودیبمعشوقی خود لایق نبودی
هوش مصنوعی: اگر به محبوب خود عشق نمیورزیدی، شایستهی آن محبوبی که داری نمیبودی.
نیامد عاشقی بسته ز مخلوقکه جز عاشق نداند قدر معشوق
هوش مصنوعی: هیچ عاشقی پیدا نمیشود که به خاطر دیگری، ارزش و مقام معشوق را درک کند، زیرا تنها عاشقان هستند که میدانند معشوق چقدر با ارزش است.
جمالی آنچنان در روز بازارز شوق عاشقان آید پدیدار
هوش مصنوعی: چهرهای زیبا بهگونهای در شلوغی بازار ظاهر میشود که دلهای عاشقان را پر از شوق و شادی میکند.
چو معشقوست عاشق آور خویشچو خود عاشق نبیند در خور خویش
هوش مصنوعی: اگر معشوقی وجود داشته باشد، عاشق باید خود را نیز در چهرهی او بیابد؛ زیرا اگر عاشق خود را در معشوق نبیند، در واقع عاشق واقعی نیست.
اگر معشوق خواهد شد بعیّوقنه بینی هیچ عاشق غیر معشوق
هوش مصنوعی: اگر محبوب بخواهد، دیگر عاشقانی بر عاشق او دیده نمیشوند.
چو معشوقست خود را عاشق انگیزبجز معشوق نبود عاشقی نیز
هوش مصنوعی: زمانی که محبوبی وجود دارد، خود را به عشق ورزیدن و شگفتانگیز کردن فرا میخواند. جز محبوب، عاشق دیگری وجود ندارد.
اگر عاشق شود جاوید ناچیزوگر گم گردد از هر دوجهان نیز
هوش مصنوعی: اگر کسی عاشق شود، حتی اگر در چشم دیگران بیارزش و ناچیز به نظر برسد یا از دو جهان نیز گم شود، باز هم ارزش و اهمیت عشق او قابل انکار نیست.
اگر او نیست ور هستست او رادل معشوق در دستست او را
هوش مصنوعی: اگر محبوب وجود داشته باشد یا نداشته باشد، دل او همیشه در دست معشوق است.