بخش ۵ - الحکایه و التمثیل
هوش مصنوعی: شخصی به جستجوی مردان موفق و بزرگ می‌پردازد و در کنار قبری از مردان هنرمند و ارزشمند می‌چرخد. او با شنیدن صدای آرامی متوجه می‌شود که بهتر است به جای پرستش گور مردان، به دنبال نعمت‌های الهی برود. او باید قدم اول را در قبول نیازمندی‌ها بردارد و سپس به‌یاد خداوند باشد.
وقتی نعمت‌های الهی به پیشکش می‌آید، حتی گنه‌کاران نیز می‌توانند از آن بهره‌مند شوند. در این خوان نعمت، گناهکاران و بی‌گناهان همه می‌توانند شرکت کنند، چون روشنایی و عنایت الهی برهمگان تابیده می‌شود. در نهایت، انسان باید از خودبینی دوری کند و در عمل و نیت خالص باشد، زیرا تنها در این صورت می‌تواند از رحمت خداوند بهره‌مند شود.
مگر مردی ز مردان طلب‌کاربه گِردِ گورِ مردان گشت بسیار
هوش مصنوعی: آیا هیچ مردی از میان طلبکاران در اطراف قبر مردان زیاد گشت و گذار کرده است؟
شبی می‌گشت خوش خوش گرد خاکیبه گوشِ او رسید آواز پاکی
هوش مصنوعی: روزی در حال گشت و گذار بود که ناگهان صدای دلنواز و پاکی به گوشش رسید.
که تا کی گور مردان را پرستی؟به گِردِ کار مردان گَرد و رستی
هوش مصنوعی: تا کی باید به پرستش گور مردان پرداخت؟ بهتر است دور و بر کارهای مردان بگردی و بیاموزی.
تو در بیچارگی اول قدم نهوزان پس سر سوی خوان کرم نه
هوش مصنوعی: در سختیها و مشکلات، اولین قدم را بردار و سپس با امید و درخواست، به سوی رزق و نعمت‌های الهی حرکت کن.
چو آن خوان کرم را برکشیدندگنه کاران عاصی در رسیدند
هوش مصنوعی: وقتی که سفرهی نعمت و کرامت را گستردند، گنه‌کاران و کسانی که از فرمان الهی سرپیچی کرده بودند، به آنجا آمدند.
چو خوان را پیش علیون نهادندسر دربان ز در بیرون نهادند
هوش مصنوعی: وقتی خوان (غذا) را پیش مقام والایی گذاشتند، سر دربان آن را از در بیرون گذاشت.
چو دروان را ز در بیرون نهاده‌ستهر آن کس را که باید در گشاده‌ست
هوش مصنوعی: هر کسی که لیاقت ورود به در را داشته باشد، در را به روی او باز خواهند کرد و او را به داخل راه میدهند، همانطور که زمانه نیز آنچه را که باید، به بیرون میفرستد.
اگر تو بی‌گناهی گر گنه‌کاربه خوان بنشین که سلطان می‌دهد بار
هوش مصنوعی: اگر تو بیگناه هستی، حتی اگر دیگران گناهکار باشند، با آنها سر میز بنشین؛ زیرا که پادشاه بر آن است که بار گناه را بر دوش دیگران بگذارد.
چون آن خوان کرم گسترده آمدهمه کردار بد ناکرده آمد
هوش مصنوعی: وقتی سفرهی کرم خدا گسترده می‌شود، همهی کارهای بد به فراموشی سپرده میشوند.
مشو ای عاصی‌ِ بیچاره نومیدکه چون پیدا شود اشراق خورشید
هوش مصنوعی: ای بیچارهای که عصیان میکنی، ناامید مشو. زیرا زمانی که نور خورشید آغاز به تابیدن کند، همه چیز روشن می‌شود.
اگر افتد به قصر پادشاییهم افتد نیز بر کنج گدایی
هوش مصنوعی: اگر کسی به مقام و ثروتی دست یابد، ممکن است در کنار آن به فقر و نیاز هم دچار شود.
کسی کاو برهنه است امروز در راهدر او بِه تابد آن خورشید درگاه
هوش مصنوعی: کسی که امروز در مسیر زندگی خالی از هرگونه زینت و آرایش است، در واقع خورشید حقیقت و روشنایی را بر او میتاباند.
چو کار مخلصان آمد خطرناکگنهکاران برند این گویْ چالاک
هوش مصنوعی: زمانی که کار مخلصان دشوار می‌شود، گنه‌کاران به سرعت از میدان خارج میشوند.
نبیند مرد خودبین پادشا راانین المذنبین باید خدا را
هوش مصنوعی: مرد خودبین هیچگاه نمیتواند درک کند که پادشاه چه عذابی را تحمل میکند؛ چون او باید در برابر خداوند عذرخواهی کند.
درین ره نیست خودبینی خجستهتنی لاغر دلی باید بخسته
هوش مصنوعی: در این مسیر، خودپسندی جایی ندارد و باید کسی با دل رنجیده و بدنی ضعیف، حاضر به تحمل سختیها باشد.