بخش ۳ - الحکایه و التمثیل
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به نقد دنیاپرستی و وابستگی به مال و ثروت می‌پردازد. او با استفاده از مثال سگ و ننگی که بخاطر داشتن زر دارد، به این نکته اشاره می‌کند که ثروت، انسان را درگیر مشکلات و دغدغه‌ها می‌کند. شاعر می‌گوید که حتی اگر شخصی هزاران درهم زر هم داشته باشد، در نهایت همانی می‌شود که در دنیا نباید باشد. در واقع، او به انسان‌ها هشدار می‌دهد که نباید به دنیا و ثروت وابسته شوند و بتی از زر بسازند، زیرا در روز قیامت این ثروت نمی‌تواند نجات‌شان دهد. در نهایت، او از خوانندگان می‌خواهد که دنیا را رها کنند و از بند دنیاپرستی آزاد شوند.
بسگ گفتند زر داری سگ از ننگگهی فریاد می‌کرد و گهی جنگ
هوش مصنوعی: سگ را گفتند که تو زر و ثروت داری، اما او از شرم گاهی فریاد میزد و گاهی در حال جنگ بود.
چو سگ از ننگ زر فریاد داردبیک جو خواجه چون دل شاد دارد
هوش مصنوعی: چنان که سگ از سر خفت و ننگ طلا فریاد میزند، خواجه با دل شاد و خرسند به یک لقمه نان راضی است.
سگ اندر ننگ زر در جنگ و بانگیستترا زر می‌کند بانگ ارچه دانگیست
هوش مصنوعی: سگ در میان زرق و برق طلا، نمی‌تواند به جنگ بپردازد و فریاد میزند، هرچند چنان فریادی به گوش میرسد.
ز جایی گر ترا دانگی درافتدترا زان زر سقط بانگی درافتد
هوش مصنوعی: اگر از جایی تو به زمین بیفتی، صدای طلایی از تو برخیزد.
اگر صد بدرهٔ زر برفشانیبود کم دانگی آن میزبانی
هوش مصنوعی: اگر هزاران کیسه زر و طلا هم بریزی، باز هم شایستگی آن صاحبخانه را نخواهد داشت.
الا ای مرد دنیا دار مستیچه خواهی دید زین دنیاپرستی
هوش مصنوعی: ای مردی که در این دنیا به دنبال لذتها و زیباییها هستی، چه چیز دیگری میخواهی از دنیا پرستی ببینی؟
چرا در بت پرستی ای هو جویبسان کافران آوردهٔ روی
هوش مصنوعی: چرا مانند کافران در ستایش بتها به سر میبری و به سجده میافتی؟
چرا داری طریق کافران رتکه تو زر می‌پرستی کافران بت
هوش مصنوعی: چرا به راه بیدینی قدم گذاشتهای در حالی که تو همواره پول را می‌پرستی، مانند بتپرستان.
بتی زر نیست صد من پیش کفارترا یک جو زرست ای مرد دین دار
هوش مصنوعی: این بیت به مفهوم ارزش و اهمیت دین و ایمان اشاره دارد. در آن گفته شده که اگرچه ممکن است دین و ایمان در نظر برخی افراد بیارزش به نظر برسد، اما در واقعیتی معکوس، ارزش و معنای آن بسیار بالاتر است. به عبارت دیگر، ایمان و تقوا نزد خداوند از هر چیزی با ارزشتر است و همانطور که یک جو (مقداری کم) طلا در برابر صد من (مقدار زیاد) زر فاقد ارزش به نظر میرسد، اما در پیش خداوند ارزش واقعی وابسته به ایمان و دین است.
برو دنیا بدنیا دار بگذارزر و بت در کف کفار بگذار
هوش مصنوعی: برو و به دنیا بپرداز، بگذار که دارایی و بتهای زرین در دست کافران بماند.
نشاید زر به جز بت ساختن رانشاید بت به جز انداختن را
هوش مصنوعی: نباید طلا را برای ساختن بت استفاده کرد و همچنین نباید بت را جز برای انداختن و دور ریختن به کار برد.
اگر صد گنج زر در پیش گیریبروز واپسین درویش میری
هوش مصنوعی: اگرچه تو دارای ثروت و دارایی زیادی باشی، در روز پایانی زندگیات مانند یک درویش بیچیز خواهی بود.