بخش ۶ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: شاعر در این قطعه، داستانی را درباره‌ی معشوقی می‌گوید که به بازار عطاران می‌رود و با عطار خوش‌سخن و خوشبو مواجه می‌شود. عطار غالیه‌ای معطر از مشک و عنبر درست کرده و آن معشوق، غالیه را از او می‌گیرد. در همین حال، شخصی به او می‌گوید که این موجودات اطراف، چه دنیاست و چه بدبختی‌هایی که از آن خبر ندارند. او توضیح می‌دهد که انسان‌ها باید به اصل خود متصل شوند و نباید از آن جدا بمانند. چون جدا ماندن باعث می‌شود که انسان به بن‌بستی برسد و در نهایت زنده نباشد، حتی اگر به ظاهر زندگی کند. او تاکید می‌کند که باید به کار و تلاش بپردازند و در غیر این صورت زندگی بدون معنا و مرده خواهد بود.
ناگهی معشوق طوسی را مگربود بر بازار عطاران گذر
هوش مصنوعی: ناگهان معشوقی اهل طوس در بازار عطاران دیده شد.
آن یکی عطار خوشتر از بهشتغالیه از مشک و عنبر می سرشت
هوش مصنوعی: عطار، که مهارتش در ساخت عطرها و خوشبوکنندهها معروف است، به گونهای عطر میسازد که از بهشت نیز زیباتر و دلپذیرتر به نظر میرسد. او با ترکیب موادی چون مشک و عنبر، عطری بسیار دلنشین و جذاب خلق می‌کند.
غالیه بستد ازو معشوق چستبود در پیشش خری ادبار و سست
هوش مصنوعی: معشوق با زیبایی و جذابیتش در مقابل او، باز هم به نظرش ضعیف و بیاراده میآید.
زیر دنبال خر آلوده بکردبر پلیدی غالیه سوده بکرد
هوش مصنوعی: در زیر چرخها، سعی می‌کند تا از آلودگی دمی بفرستد و بر پلیدی غلیظ شده بیفتد.
سر این پرسید ازو مردی ز راهگفت این خلقی که هست اینجایگاه
هوش مصنوعی: مردی از راه پرسید که این مردم که در اینجا هستند، چه کسانی هستند و به چه دلیل در اینجا حضور دارند؟
از خدادارند چندانی خبرکز دم این غالیه این لاشه خر
هوش مصنوعی: خبرهایی از خداوند وجود دارد که از جنبههای مختلف و تأثیرات آن میتوان به آنها پی برد، اما در اینجا به خاطر بیارزشی و حقیری که در این دنیا وجود دارد، چنان چیزهایی مورد توجه قرار نمیگیرد.
از درخت ذات تو یک شاخ ترتا نپیوندد باصل کار در
هوش مصنوعی: اگر هیچ بخشی از وجود تو به ریشههای اصلیات متصل نشود، شاخ و برگهای تو هرگز نمیتوانند به ثمر برسند.
تو بریده مانی از اصل همهفصل باشد قسمت از وصل همه
هوش مصنوعی: تو از اصل و ریشه خود جدا شدهای، اما هر فصل و دورهای بخشی از پیوند و ارتباط با آن ریشه است.
این زمان کن شاخ را پیوسته توزانکه چون مردی بمانی بسته تو
هوش مصنوعی: این زمان به درخت بپیوند و رشد کن، زیرا اگر در این دوران به بلوغ نرسی، مانند مردانی که در زندگی گیر کردهاند، دچار محدودیت خواهی شد.
بسته نتواند بلاشک کار کردکار اینجا بایدت نهمار کرد
هوش مصنوعی: در اینجا بیان می‌شود که بدون آزادی و امکانات، نمیتوان به خوبی کار کرد و برای انجام درست کارها باید به موقع تنظیمات و شرایط لازم را فراهم کرد.
ور بدو پیوسته خواهی مرد توزندگی پیوسته خواهی برد تو
هوش مصنوعی: اگر بخواهی به او نزدیک شوی و وابسته به او باشی، باید آمادهی مرگ باشی؛ زیرا زندگی واقعی در این وابستگی است.
زندهٔ بی مرگ بسیاری بودگر بمیری زنده این کاری بود
هوش مصنوعی: اگر بخواهی از مرگ بگریزی و زنده بمانی، باید بدانی که برای ماندن در دنیا، گاهی باید بپذیری که زندگیات به شکل دیگری ادامه پیدا کند. در واقع، مرگ نمیتواند پایان تمام چیزها باشد، و شاید در پس هر پایان، زندگی جدیدی وجود داشته باشد.
بر در او چون توانی یافت بارچون ز بیکاری نه پردازی بکار
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به در خانهاش بروی و او را ببینی، باید از بیکاری دست برداری و کاری را آغاز کنی.
نیستت پروای ریش خود دمیهمچنین مردار خواهی شد همی
هوش مصنوعی: اگر به خودت اهمیت ندهی و همیشه غفلت کنی، مانند مردهای خواهی شد که هیچ شادی و زندگی در او نیست.