بخش ۲ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: داستان درباره عبدالله طاهر است که در حال بازگشت از شکار است و در مسیرش با یک پیرزن مواجه می‌شود. این پیرزن از عبدالله می‌خواهد که به کمک فرزند بی‌گناهش که در زندان گرفتار است، بیاید. عبدالله در ابتدا خشمگین می‌شود و اصرار دارد که فرزند را از زندان آزاد نکند. اما با صحبت‌های پیرزن و دردی که از وضعیت فرزندش می‌کشد، تحت تأثیر قرار می‌گیرد و سوگند می‌خورد که تا زمانی که فرزند را به او نرسانند، از آنجا نرود. در نهایت عبدالله با دیدن جوانی و جمال او، تصمیم می‌گیرد که او را آزاد کند و در شهر جار بزنند که او آزاد شده است. این داستان نشان‌دهنده قدرت مهربانی و رحم انسان‌ها به یکدیگر است.
بود عبداللّه طاهر در شکارباز میآمد بشهر آن نامدار
هوش مصنوعی: عبدالله طاهر در شکار بود و وقتی به شهر معروف میرسید، بازش را با خود میآورد.
بود در راهش پلی جای نشستپیر زالی از پس آن پل بجست
هوش مصنوعی: در مسیر او پلی وجود داشت و در کنار آن پلی، پیرمردی نشسته بود که به محض دیدن آن پل، به سمت آن رفته و از پل عبور کرد.
اسب عبداللّه سر بر زد ز راهبر زمین افکند از فرقش کلاه
هوش مصنوعی: اسب عبداللّه ناگهان از راه بلند شد و کلاه او را از سرش به زمین انداخت.
خشمگین شد سخت عبداللّه ازوخواست تا خود را کند آگاه ازو
هوش مصنوعی: عبدالله به شدت عصبانی شد و از او خواست تا خود را از وضعیت پیش آمده مطلع کند.
گفت ای نادان چکارت اوفتادکاین چنین جای اختیارت اوفتاد
هوش مصنوعی: ای نادان، بگو ببینم چه بر سرت آمده که به اینجا و در این وضعیت افتادهای.
قصهٔ دادش بدست آن پیرزنگفت فرزندیست بی جرم آن من
هوش مصنوعی: داستانی از دادی که آن زن سالخورده بازگو کرد، حرف از کودکی بیگناه میزند که متعلق به من است.
مانده در زندان تو خوار و اسیرلطف کن او را برون آر ای امیر
هوش مصنوعی: در اینجا شخصی از امیر خواهش میکند که او را از این وضعیت سخت و زندانی که به خاطر عشق یا وابستگی به دیگران در آن به سر میبرد، نجات دهد. او احساس ذلت و اسیری میکند و به امیر که نماد قدرت و کمک است، امیدوار است.
میبسوزد جان من از درد اوشد سیه روزم ز روی زرد او
هوش مصنوعی: جان من از درد او میسوزد و روزگارم به خاطر چهره زردش تاریک و ناامید است.
پیرم و رفته بآخر روز منرحمتی کن بر دل پر سوز من
هوش مصنوعی: من که در سن پیری به سر میبرم و به پایان عمر نزدیک شدهام، خواهش دارم که بر دل آشفته و پر درد من رحم کنی.
خورد سوگند از سر خشم آن امیرکان پسر در حبس خواهد مرد اسیر
هوش مصنوعی: امیر از شدت خشم سوگند خورد که آن پسر در بند خواهد ماند و در زندان خواهد مرد.
برنیارم من ز زندان هرگزشهمچنان میدارم آنجا عاجزش
هوش مصنوعی: من هرگز از زندان نخواهم بیرون آمد و همچنان در آنجا ناتوانیام را حفظ میکنم.
پیره زن گفت ای امیر کارداننیست بر کاری خداوند جهان
هوش مصنوعی: پیرزنی گفت: ای امیر، تو در این کار توانایی نداری، زیرا کارهای خداوند جهان هستند.
گر تو بر کاری خدا هم نیز هستقادر و دانندهٔ هر چیز هست
هوش مصنوعی: اگر تو بر کاری مشغول باشی، خداوند نیز بر آن کار آگاهی دارد و قدرت دارد که هر چیزی را انجام دهد.
من کنون با او گذارم کار خویشتوبرو من نیز بردم بار خویش
هوش مصنوعی: در حال حاضر با او درگیر هستم و مشغول کارهای خودم هستم. تو هم برو که من هم بار و مسئولیتهام را برداشت کردهام.
تا در چون حق جهانداری بودبر در تو آمدن عاری بود
هوش مصنوعی: هرگاه در حضور کسی که حق و مقام والایی دارد، قدم بگذاری، توجه به احترام و آداب لازم است و وارد شدن بدون توجه به این مسائل ناپسند است.
تن زدم جان سوخته رفتم ز جایتا تو بهتر آئی اکنون با خدای
هوش مصنوعی: بدن خود را رها کرده و با دلی آتشین و سوخته از این مکان دور شدم تا زمانی که تو تمایل به آمدن داشته باشی و در این حال به خداوند سپردم.
این سخن بر جان عبداللّه زداشک خونین بر غبار راه زد
هوش مصنوعی: این صحبت یا کلام به شدت بر روح و دل عبدالله تاثیر گذاشت و او از روی اندوه، اشکهای خونینش را بر خاک راه انداخت.
خورد سوگندی دگر آن مهربانکز سر پل نگذرم من این زمان
هوش مصنوعی: او دوباره سوگند خورد که از روی پل نمیگذرم این بار. چون مهربان است.
تا نیارند آن پسر را سوی منتا ببینم روی او او روی من
هوش مصنوعی: تا وقتی که آن پسر را به سوی من نیاورند، من نمیتوانم چهرهاش را ببینم و او هم چهره من را نخواهد دید.
شد بزندان مرد و آوردش سوارچون جمال او بدید آن نامدار
هوش مصنوعی: مردی را از زندان آزاد کردند و سوار بر اسبش کردند. وقتی آن شخصیت معروف جمال او را دید، حیرت کرد.
خلعتش بخشید وگفت آن سرفرازتا بگردانند در شهرش بناز
هوش مصنوعی: او لباس خوب و زیبایی به او داد و گفت که این لباس را در شهرش با افتخار به تن کند.
پس منادی میکنند از چپ و راستکاین طلیق اللّه آزاد خداست
هوش مصنوعی: پس آوازهخوانها از دو طرف اعلام میکنند که این شخص، آزاد شده از قید و بند خداست.
این چنین کاری که کوهی کاه کردرغم عبداللّه را اللّه کرد
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر این است که گاهی اوقات کارهای بزرگ و دشوار، به آسانی و با کمترین تلاش به نتیجه میرسند، بهخصوص زمانی که خداوند پشتوانه باشد. در اینجا به نوعی اشاره به این دارد که خداوند کمک میکند تا مشکلات بزرگ به کوچکترین مسائل تبدیل شوند.
گر تحمل هست نیکو از یکیهست نیکوتر ز شاهان بیشکی
هوش مصنوعی: اگر بتوانی به خوبی چشمانت را بپوشانی، بهتر است از یکی دیگر که خیلی خوب است و از شاهان هم فراتر است.