بخش ۱۵ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: این متن شعری است که به حالت پریشانی و درماندگی یک مرد اشاره دارد که از درد و ناتوانی خود ناله می‌کند. او به مسجد می‌رود و در دل از خدا درخواست کمک می‌کند. در مکالمه‌اش با خدا، از ناامیدی‌اش می‌گوید و از سرنوشت خود گله‌مند است. او اقرار می‌کند که در خاک و خون غوطه‌ور است و به خاطر ضعفش و اینکه هیچ کس به او کمک نمی‌کند، به طور زار و نزار دعا می‌کند.
مرد، به شکلی دیوانه‌وار، از خدا می‌خواهد که اگر قرار است بلایی بر سرش بیاید، بر او فرود آورد و برادران زراندوز را به حال خودشان رها کند. در نهایت، او به حالت خنده‌داری از مسجد خاک‌ریزی آغاز می‌کند و این تصویر دیوانگان به عنوان نمادی از خوشی در سادگی و دریافت عید را به نمایش می‌گذارد. این شعر تصویرگر احساسات عمیق انسانی و جستجویی برای یافتن آرامش در دنیای پر از درد و رنج است.
بیدلی از خویش دست افشانده بودتنگدل از دست تنگی مانده بود
هوش مصنوعی: عاشق بیرحم از عشق خود به شدت ناراحت بود، در حالی که دلشکسته به خاطر فقر و تنگدستیاش در فشار بود.
چون برو شد دور بی برگی درازرفت سوی مسجدی دل پر نیاز
هوش مصنوعی: زمانی که او رفت، دوری و فراق عمیق شد و او به سمت مسجدی که دلش پر از آرزوها و نیازها بود، رفت.
روی را در خاک میمالید زارهمچو زیر چنگ مینالید زار
هوش مصنوعی: چهرهاش را به خاک میمالید و دردی عمیق را احساس میکرد، مانند کسی که زیر چنگالها مینالد و زار زار گریه می‌کند.
زار میگفت ای سمیع و ای بصیرزود دیناری صدم ده بی زحیر
هوش مصنوعی: صدا زدم و کمک خواستم، ای شنوا و بینا، که زود مرا از این وضعیت نجات ده و به من پشتیبانی کن.
زانکه میدانی که چون درمانده امدر میان خاک و خون درمانده ام
هوش مصنوعی: زیرا میدانی که من در چه حالی هستم، در وضعیتی که در خاک و خون گرفتار شدهام و درماندهام.
گفت بسیاری ولی سودی نداشتخشمگین شد زآنکه بهبودی نداشت
هوش مصنوعی: بسیاری از مردم صحبت کردند، اما هیچ کدام مؤثر نبود. او از این بابت ناراحت شد زیرا هیچ تغییر مثبتی حاصل نشده بود.
گفت یارب گر نمیبخشی زرماین توانی مسجد افکن بر سرم
هوش مصنوعی: ای خداوند، اگر تو مرا نمیبخشی، پس این قدرت را به من بده تا مسجدی بر سر خود بسازم.
زین سخن دیوانه در شست اوفتادزانکه اندر سقف چرست اوفتاد
هوش مصنوعی: از این سخن، عقل او دچار جنون شد، چونکه در بالای سقف، چیزی سقوط کرد.
بام مسجدخاک ریزی ساز کردمرد مجنون کان بدید آغاز کرد
هوش مصنوعی: مرد دیوانه تصمیم گرفت تا سطح بام مسجد را با خاک پر کند، زیرا آن را دید و کارش را آغاز کرد.
گفت یا رب جلدی آن را کاین زمانبر سرم اندازی این سقف گران
هوش مصنوعی: ای خدا، چرا این بار سنگین را بر سر من میافکنی؟
هرکه زر خواهد تو انکارش کنیبام مسجد بر سر انبارش کنی
هوش مصنوعی: هر کس که به دنبال ثروت و پول است، تو نمیتوانی او را منکر شوی و باید در بالای مسجد، انبارش را بگذاری.
چونکه این را جلدی و آن را نهٔگر مرا بکشی تو تاوان را نهٔ
هوش مصنوعی: اگر تو این یکی را به سرعت بگرفتی و آن یکی را نه، حتی اگر مرا بکشی، من جوابگویی بابت این کار نخواهم داشت.
عاقبت چون خاک ریز آغاز کردجامه در دندان گریز آغاز کرد
هوش مصنوعی: در نهایت، وقتی که خاک بر سر انسان میریزد و او را به زمین میسپارد، همه چیز به پایان میرسد و او از دنیای مادی فرار می‌کند.
نیست چون بی روستائی هیچ عیدعید این دیوانگان دارد مزید
هوش مصنوعی: هیچ گاه هیچ جشنی به زیبایی جشنهایی که این دیوانگان برگزار میکنند، نمیرسد.
زآنکه چون دیوانگان وقت بیانروستائیی درآمد در میان
هوش مصنوعی: از آنجا که مانند دیوانگان، زمانی که صحبت به میان میآید، روستاییان به میدان میآیند.