بخش ۳ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: در این متن درباره بلعمی صحبت می‌شود که مردی بسیار عبادت‌گزار و دانشمند بوده است. او در طول چهارصد سال، چهارصد کتاب در زمینه توحید نوشته و مدتی طولانی را در عبادت گذرانده است. در یک شب خاص، به تجربه‌ای عمیق دست می‌یابد که او را به نقد وجود خالق وادار می‌کند و به شمع گردون به عنوان خدای خود اشاره می‌کند. او سعی می‌کند عقل خود را در مسیری صحیح هدایت کند و از تعصبات و انتقادات آزاد باشد. در نهایت به این نتیجه می‌رسد که عقل ساده و بی‌نظم نیز می‌تواند به هدف غایی نزدیک‌تر شود.
بلعمی کو مرد عهد خویش بودچارصد سالش عبادت بیش بود
هوش مصنوعی: بلعمی فردی بود که به وعدهها و عهدهای خود پایبند بود و چهارصد سال را در عبادت و بندگی خدا گذرانده است.
کرده بود او چار صد پاره کتابجمله در توحید و در رفع حجاب
هوش مصنوعی: او چهار صد بخش از کتابها را در موضوع توحید و برطرف کردن حجاب نوشته بود.
چارصد روز و شبش در یک سجودغرقه کرده بود دریای وجود
هوش مصنوعی: چهارصد روز و شب را در حال سجود سپری کرده بود و در این مدت، مانند دریایی عمیق، وجودش را کاملاً غرق کرده بود.
یک شب از شبها شبی بس سهمگینروی خود برداشت از خاک زمین
هوش مصنوعی: یک شب از شبهای دیگر، شبی بسیار ترسناک و سخت به وجود آمد که زمین را ترک کرد.
صد دلیل نفی صانع بیش گفتشمع گردون را خدای خویش گفت
هوش مصنوعی: شمع دانای آسمان به دلایل زیادی وجود خداوند را انکار کرد، اما در درون خود همچنان خدا را میپرستید.
روی خویش آورد سوی آفتابسجده کردش صار کلب من کلاب
هوش مصنوعی: او به سمت آفتاب رفت و سجدهای کرد، به طوری که گفت: «سگ من، سگهای دیگر را هم ناچیز میداند».
عقل چون از حد امکان بگذردبلعمی گردد زایمان بگذرد
هوش مصنوعی: وقتی عقل از مرزهای ممکن فراتر رود، نتیجهاش به نوعی نابودی و زایش جدیدی خواهد بود.
عقل در حد سلامت بایدتفارغ از مدح و ملامت بایدت
هوش مصنوعی: برای داشتن عقل سالم، باید از تمجید و سرزنش دیگران بینیاز باشی و به افکار خود اتکا کنی.
گرتو عقل ساده مییابی ز خویشاز چنان صد عقل دم بریده بیش
هوش مصنوعی: اگر سادهلوحی را در خود ببینی، در واقع از آن صدها عقل که بهراستی پخته نیستند، بیشتر میتوانی امید داشته باشی.
گرچه عقلت ساده باشد بی نظاملیک مقصود تو گرداند تمام
هوش مصنوعی: اگرچه تفکر و ذهن تو ممکن است بی‌نظم و ساده به نظر برسد، اما در نهایت هدف و مقصود تو را به سرانجام میرساند.
دورتر باشد چنین عقل از خطروی عجب مقصود یابد زودتر
هوش مصنوعی: عقل اگر از خطرها دور شود، بهراحتی به هدف خود خواهد رسید و این واقعاً شگفتانگیز است.