بخش ۱۳۷ - در بیان آنکه صحبت اولیای کامل و فقرای واصل از عبادت ظاهر مفیدتر است و استماع کلامشان بحق موصلتر از تحصیل علوم است. و در تقریر آنکه نه هر میلی دلیل جنسیت کند زیرا میلها هست لذاته و میلها هست لغیره. همچنانکه مردی از یکی جامگی خورد و باز توقع دیگرش باشد آن میل لذاته نیست جهت علت خارج است. اما آنکه لذاته است که از او او را میخواهد و غیر وصال او از او چیزی دیگر متوقع نیست اینچنین میل دلیل جنسیت باشد
هوش مصنوعی: نتیجهگیری از این متن این است که خدمت به مردان (عالم و بزرگوار) از عبادت خداوند نیز بهتر است. شنیدن سخنان آنان ارزشمندتر از مطالعه هزاران کتاب است و آگاهی از افکار و احکام آنها از سلطنت بهتر است. کسی که مورد قبول آنها قرار گیرد، از ترس و دغدغهها رهایی مییابد. میل و دوستی واقعی باید بدون غرض و فقط برای خدا باشد، نه به دلیل منافع شخصی یا مقام و مال. اگر دوستیها از نیتهای خالص و برای رضای خدا باشد، آن وقت زنده و پایدار خواهد بود. در نهایت، محبت و ارتباط بین پیر (شیخ) و مرید باید بر پایه عشق و معرفت الهی باشد.
حاصل این دان که خدمت مردانبهتر است از عبادت یزدان
هوش مصنوعی: محصول این دانایی این است که خدمت به انسانها ارزش بیشتری دارد از عبادت خداوند.
استماع کلامشان بهتراز هزاران کتاب و علم و هنر
هوش مصنوعی: گوش دادن به صحبتهای آنها از خواندن هزاران کتاب و یادگیری علم و هنر بهتر است.
پیششان محو گشتن آگاهی استبندگیشان به از شهنشاهی است
هوش مصنوعی: معنی این جمله به فارسی روان این است که از درک و فهم خود صرفنظر کردن و تسلیم شدن در برابر کسانی که بالاتر از ما هستند، از زندگی کردن همچون یک پادشاه بهتر است.
هر که مقبول حضرت ایشانگشت از خوف رست ویافت امان
هوش مصنوعی: هر کس که در نزد آن بزرگوار مورد قبول قرار گرفت، از ترس رهایی یافته و به آرامش دست یافت.
عاقبت از شمار ایشان شدهر که اندر جوار ایشان شد
هوش مصنوعی: در نهایت، هر کسی که در کنار آنها قرار گرفت، جزو شمار آنان شد.
جنس ایشان بجوید ایشان راهیچ بیگانه جست خویشان را
هوش مصنوعی: کسی که به دنبال جنس واقعی و خالص است، هیچگاه به بیگانهها نمینگرد و تنها به دنبال آشنایان و خویشان خود میگردد.
میل دل با دل از یگانگی استجستن همدگر ز یک رگی است
هوش مصنوعی: تمایل قلب به نزدیکی و اتحاد از اصل یگانگی سرچشمه میگیرد و ارتباط قلبها از یک منبع مشترک ناشی میشود.
لیک میلی که بی غرض باشدنی در او علت و مرض باشد
هوش مصنوعی: اما ارادهای که بدون هدف باشد، نه دلیلی در آن وجود دارد و نه بیماری.
میل خلقان بشحنه و سلطانبهر جاهست و مال و ملک جهان
هوش مصنوعی: خواستههای مردم به دنبال فرمانروا و قدرت است، در حالی که سلطان نیز برای رسیدن به مقام و ثروت دنیا تلاش میکند.
همچنان میل تربیه با خیبهر لقمه است زانکه اوست سخی
هوش مصنوعی: میل تربیت و پرورش انسان بر اساس نیازها و خواستههای اوست، زیرا او خود به نوعی بخشنده و سخاوتمند است.
یا از آن رو که باشد او راپشتدشمنش را زن د بتیغ و بمشت
هوش مصنوعی: شاید به این دلیل که او قادر است با شمشیر و دستانش به دشمنش ضربه بزند.
بهر ذاتش ورا نمیخواهدبهر اغراض خود همی خواهد
هوش مصنوعی: انسان به خاطر ذات و وجود او چیزی نمیخواهد و تنها به خاطر منافع و مقاصد خود به او نیاز دارد.
چون نگردد توقعش حاصلنشود جان او بوی مایل
هوش مصنوعی: وقتی آرزوها و امیدهایش برآورده نشود، زندگیاش بیمعنا و روحش سرباز میکند.
نی اخی خواندش دگر نه پدرنی سوی او کند بمهر نظر
هوش مصنوعی: نی به خاطر چهرهاش او را نخواهد خواند، نه به خاطر پدرش، بلکه به خاطر محبتی که به او دارد به سمتش نگاه میکند.
بلکه از کینه دشمنش گیردبدعا خواهد آنکه او میرد
هوش مصنوعی: کسی که از دشمنش کینه دارد، به جای اینکه خیرخواهی کند، آرزو میکند که او از بین برود.
میل کان را دو صد غرض نبریدنیست جز در میان شیخ و مرید
هوش مصنوعی: میل به کمال و دستیابی به اهداف، فقط در رابطهی بین استاد و شاگرد امکانپذیر است و جز این، هیچ هدف دیگری وجود ندارد.
زانکه هر کو مرید شد از جاندر ره شیخ باخت جان و جهان
هوش مصنوعی: هر کسی که حقیقتاً متعهد و دنبالرو باشد، خود را به طور کامل در مسیر راهنمایی و ارشادات شیخ میسپارد و همه چیز، حتی جان و دنیایش را در این راه فدای هدف میکند.
سرو سر نیز هم بسر باریترک کرد اندر آن ره از یاری
هوش مصنوعی: سرو زیبا و بلند، به خاطر تحمل بار سنگینی که بر دوش داشت، در آن مسیر از همراهی دست برداشت.
بی غرض صرف از برای خداچون خدا را از او ندید جدا
هوش مصنوعی: بدون هیچ هدفی و فقط به خاطر خدا، زیرا نمیتوان خدا را از او جدا دید.
رو بدو کرد و عشق او بگزیدزانکه جز وی کسی ورا ن س زید
هوش مصنوعی: او به سوی او نگاهی انداخت و عشق او را انتخاب کرد زیرا غیر از او هیچکس دیگری برای او وجود نداشت.
اینچنین میل اگر بود نیکوستزانکه این نوع میل پرتو هوست
هوش مصنوعی: اگر چنین تمایلی در کار باشد، خوب است؛ زیرا این نوع تمایل نشانهای از نور و روشنایی است.
جنس شیخ است آن مرید صفیهست جنسیتش ز خلق خفی
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که آن مرید از جنس شیخ است و دارای ویژگیهای خاصی است که از دیگران متمایز میشود. در واقع، او صفاتی دارد که نشاندهنده عمق روحانیت و معرفت اوست، حتی اگر این ویژگیها در ظاهر کمتر نمود داشته باشند.