فصل ۲۱
هوش مصنوعی: عشق دارای دو جنبه است: یکی به عنوان فاعل و دیگری به عنوان روح قابل. این دو در یک ارتباط معنوی با هم هستند؛ یعنی عشق باعث میشود که شخص عاشق به سوی معشوق تمایل پیدا کند و معشوق نیز به سوی عاشق ناظر باشد. این ارتباط برای اهل علم قابل درک نیست و آن‌ها تنها به ظواهر و ساختارهای علمی توجه دارند. عشق به عنوان یک نیروی تاثیرگذار، قابل را آماده می‌کند تا پذیرای فعل فاعل باشد. در این معنا، عشق به نوعی اسرارآمیز و فراتر از ادراکات معمول انسانی است.
عشق آسمان است و روح زمین؛ یعنی عشق فاعل است و روح قابل. بدین نسبت میان ایشان ارتباطی است معنوی، او این را درمی‌کشد و این او را برمی‌کشد تا معنی رابطه‌ی او درکشنده است و این برکشنده. و آنچه عاشق به معشوق مایل است و معشوق به عاشق ناظر است ازین جهت است و این از فهم اهل علم دورست و از نظر بصیرت ایشان مستور است. زیرا که علم نقیب بارگاه است، در درگاه، ترتیبِ خیل و حشم و وجود و عدم نگاه دارد و اما بر ادراکِ اسرار پادشاه کاری ندارد. و خاصیّت عشق هم اینجا از تأثیر فرومانَد زیرا که تأثیر خاصیت او آن بوَد که قابل را مستعد قبول فعل فاعل کند چون کرد فاعل بر کارست و قابل در دیدارست وَذلِکَ سِرُّ عَجیبٌ.
هوش مصنوعی: عشق مانند آسمان است و روح انسان مانند زمین؛ به این معنا که عشق یک عامل فعال است و روح یک عامل قابل. بنابراین، بین این دو ارتباطی معنوی وجود دارد که عشق آن را درک می‌کند و روح را بالا می‌کشد. این ارتباط نشان‌دهنده‌ی تأثیر عشق بر وجود معشوق و عاشق است. چیزی که عاشق به طرف معشوق دارد و معشوق به عاشق نگاه می‌کند، به همین علت اتفاق می‌افتد و این موضوع از درک عالمان خارج است و آن‌ها نمی‌توانند به عمق آن پی ببرند. چون علم، فقط به ظواهر و ساختارها می‌پردازد و به کشف اسرار عشق قادر نیست. خاصیت عشق این است که می‌تواند روح را برای پذیرش فعلی که از طرف عاشق است، آماده کند و این موضوع نشان‌دهنده‌ی راز شگرفی است.