بخش ۴۳ - فی توکل العجوز
هوش مصنوعی: این متن داستانی درباره حاتم طائی و همسرش است. حاتم تصمیم می‌گیرد به حج برود و در این راه دارایی و خانواده‌اش را رها می‌کند. همسرش با وجود عدم داشتن نفقه، راضی است و به خدا توکل کرده است. او اعتقاد دارد که رزق او در دست خداوند است و نگران نیست. دیگران به او می‌پرسند که چگونه بدون شوهر و بدون نفقه زندگی می‌کند و او پاسخ می‌دهد که هرچه خدا بخواهد برای او فراهم می‌شود. او به درستی و ایمان خود به خدا اشاره می‌کند و تأکید دارد که در این دنیا رزق کسی ثابت نیست. در ادامه متن به مبحث عقل و عشق پرداخته می‌شود و اشاره می‌کند که در زندگی، باید به ندای دل و عشق توجه کرد و از سر و صداهای بیرونی دوری گزید. در نهایت، می‌توان نتیجه گرفت که توکل و ایمان به خداوند می‌تواند انسان را در سختی‌ها یاری کند.
حاتم آنگه که کرد عزم حرمآنکه خوانی ورا همی به اصم
هوش مصنوعی: حاتم وقتی تصمیم به سفر به حرم گرفت، کسی را که به او افتخار میکرد و او را میخواند، به اهمیت جانبازی و بخشندگیاش یادآوری کرد.
کرد عزم حجاز و بیت حرامسوی قبر نبی علیه سلام
هوش مصنوعی: عزم سفر به حجاز و زیارت خانه کعبه کرد و به سوی قبر پیامبر، با سلام و احترام رفت.
مانده بر جای یک گُره ز عیالبی‌قلیل و کثیر و بی‌اموال
هوش مصنوعی: باقیمانده از زندگی من، گرهای است که به خاطر خانوادهای بزرگ و بیپول به وجود آمده است.
زن به تنها به خانه در بگذاشتنفقت هیچ نی و ره برداشت
هوش مصنوعی: زن بدون هیچ چیز و زحمتی، بهراحتی از خانه بیرون رفت.
مر ورا فرد و ممتحن بگذاشتبود و نابود او یکی پنداشت
هوش مصنوعی: او فردی را که امتحانش کرده بود، رها کرد و نابودیش را مساوی با نابودی خود دانست.
بر توکّل ز نیش رهبر بودکه ز رزّاق خویش آگه بود
هوش مصنوعی: با اعتماد به راهنما، نیش زدن او بود، زیرا او به بهتر بودن روزیدهندهاش آگاهی داشت.
در پسِ پرده داشت انبازیکه ورا بود با خدا رازی
هوش مصنوعی: در پس پرده، شخصی وجود دارد که رابطهای پنهانی با خدا دارد و رازهایی را با او در میان میگذارد.
جمع گشتند مردمان برِ زنشاد رفتند جمله تا درِ زن
هوش مصنوعی: مردم گرد هم آمدند و برای زن خوشحال به سوی او رفتند.
حال وی سر به سر بپرسیدندچون ورا فرد و ممتحن دیدند
هوش مصنوعی: همه حال او را پرسیدند و وقتی که او را به عنوان فرد و ممتحن مشاهده کردند، متوجه شدند که او چگونه است.
در ره پند و نصحت آموزیجمله گفتند بهر دل سوزی
هوش مصنوعی: در مسیر یادگیری و نصیحت، همه سخنها برای درک و دلسوزی است.
شوهرت چون برفت زی عرفاتهیچ بگذاشت مر ترا نفقات
هوش مصنوعی: وقتی شوهرت به عرفات رفت، هیچ چیز از خود برای تو نگذاشت.
گفت بگذاشت راضیم ز خدایآنچ رزق منست ماند به جای
هوش مصنوعی: گفت که من راضیام به آنچه که خداوند برایم مقدر کرده و آنچه که روزی من است، در جای خودش باقی میماند.
باز گفتند رزق تو چندستکه دلت قانع است و خرسندست
هوش مصنوعی: گفتند که روزی تو چقدر است که باعث شده دل تو راضی و خوشحال باشد؟
گفت چندانک عمر ماندستمرزق من کرد جمله در دستم
هوش مصنوعی: گفت وقتی که عمرم به پایان نرسیده، روزی من همه جا در دست من است.
این یکی گفت می‌ندانی تواو چه داند ز زندگانی تو
هوش مصنوعی: این شخص گفت، آیا میدانی او درباره زندگی تو چه میداند؟
گفت روزی دِهم همی داندتا بُوَد روح رزق نستاند
هوش مصنوعی: روزی کسی گفت که تا زمانی که روح در بدن باشد، انسان از روزی و رزق خود محروم نخواهد شد.
باز گفتند بی‌سبب ندهدهرگز از بیدبُن رطب ندهد
هوش مصنوعی: گفتند که هرگز بیدلیلی چیزی نمیدهد، مانند درخت بید که میوهاش را بدون دلیل نمیدهد.
نیست دنیا ترا به هیچ سبیلنفرستدت ز آسمان زنبیل
هوش مصنوعی: دنیا ارزش این را ندارد که تو را به هر قیمتی بفرستند و برایت چیزی بیاورند.
گفت کای رایتان شده تیرهچند گویید هرزه بر خیره
هوش مصنوعی: ای کسانی که به شما آسیب رسیده، چرا به بیهودهگویی و حرفهای بیمعنی میپردازید؟
حاجت آنرا بُوَد سوی زنبیلکش نباشد زمین کثیر و قلیل
هوش مصنوعی: آن که نیاز دارد، به سمت سبد خود میرود؛ زمین نه بیشتر است و نه کم.
آسمان و زمین به جمله وراستهرچه خود خواستست حکم او راست
هوش مصنوعی: آسمان و زمین همه تحت فرمان او هستند و هر چیزی که او بخواهد، آن حقیقت دارد و معتبر است.
برساند چنانکه خود خواهدگه بیفزاید و گهی کاهد
هوش مصنوعی: به گونهای فراهم میآورد که در زمان مناسب خود، هرگاه بخواهد، چیزی به آن اضافه کند و هرگاه لازم باشد، چیزی از آن بکاهد.
از توکّل نَفَس تو چند زنیمرد نامی و لیک کم ز زنی
هوش مصنوعی: از اعتماد به نفس تو، چندین بار مردان بزرگ را به چالش میکشی، اما در نهایت نمیتوانی به اندازهی آنان تاثیر بگذاری.
چون نه‌ای راهرو تو چون مردانرو بیاموز رهروی ز زنان
هوش مصنوعی: اگر تو در مسیر زندگی قدم نمیگذاری، مانند مردان به جلو برو و از زنان اخلاق و رفتار راهرو را بیاموز.
کاهلی پیشه کردی ای تن زنوای آن مرد کو کمست از زن
هوش مصنوعی: ای بدن، تو تنبلی را انتخاب کردهای و وای بر آن مرد که نسبت به زنی که کمتر از تو است، تسلیم شده است.
دل نگهدار و نفس دست بدارکین چو باز است و آن چو بوتیمار
هوش مصنوعی: دل را حفظ کن و نفس را کنترل کن، زیرا این وضعیت مانند باز است و آن مانند بوتیمار.
تا بدانجا که ما و تو داندچون همه سوخت او و او ماند
هوش مصنوعی: تا جایی که ما و تو میدانیم، همه چیز نابود شده و فقط او باقی مانده است.
عقل کاندر جهان چنو نرسدبرسد در خود و دور نرسد
هوش مصنوعی: عقل در چنین جهانی نمیتواند به درستی به خودش برسد و به دور دستها هم نمیتواند دست یابد.
گوشِ‌سر دو است و گوشِ عشق یکیستبهرهٔ این و آن ز بهر شکیست
هوش مصنوعی: دو نوع گوش وجود دارد: یکی گوشِ طبیعی که برای شنیدن صداهاست و دیگری گوشِ عشق که به درک احساسات و عواطف مربوط می‌شود. استفاده از هر یک به منظورهای متفاوتی است، اما هدف اصلی گوش عشق پیوند و درک عمیقتر احساسات است.
بی‌شمار ار چه گوش سر شنودگوش درد از یکی خبر شنود
هوش مصنوعی: اگرچه گوشهای بسیار وجود دارد که صداها را میشنوند، اما گوش دردی، تنها از یک خبر خاص مطلع می‌شود.
بر دو سوی سر آن دو گوش چو نیوچه کنی از پی خروش و غریو
هوش مصنوعی: گوشهای او مانند نی هستند و اگر بخواهی از آنها صدای بلند و نالهای به راه بیندازی، باید به دو سمت سر توجه کنی.
کودکی رو ز دیو چشم بپوشتا بننهد سرت میان دو گوش
هوش مصنوعی: از کودک بخواه تا به چشمان دیو نگاه نکند، تا تو بتوانی سرت را بین دو گوش خود آرام بگذاری و استراحت کنی.