شمارهٔ ۳
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر از نارضایتی و رنج‌های خود می‌گوید. او به چرخ (سرنوشت) شکایت می‌کند و می‌فهمد که عتاب به فلک نیز فایده‌ای ندارد. از ظلم و سختی‌هایی که از سرنوشت متحمل شده، داستان‌ها و شکایت‌های زیادی دارد. او احساس می‌کند که از دوستان و دیار خود دور افتاده و به رغم تلاشش برای ارتباط با دیگران، قضا و تقدیر او را از آنها جدا کرده است. دلش پر از آتش است و مانند قندیلی در عبادتگاه می‌سوزد. شاعر به تنهایی و مشکلاتی که با آن دست و پنجه نرم می‌کند، اشاره می‌کند و به خاطر حسرت‌های زندگی‌اش، به غرق شدن در مشکلات و عدم خواب راحت اشاره دارد. او به حالت اسارت و بی‌پناهی خود در برابر زمانه و روزگار می‌پردازد. در نهایت، تناقضاتی از زندگی و رنج‌هایش را توصیف می‌کند و ابراز یأس و ناامیدی می‌کند.
اگر شکایت گویم ز چرخ نیست صوابو گر عتاب کنم با فلک چه سود عتاب؟
هوش مصنوعی: اگر از سرنوشت و تقدیر شکایت کنم، کار درستی نیست و اگر هم بخواهم با آسمان و فلک سرزنش کنم، فایده‌ای ندارد.
ز جور اوست مرا صد حکایت از هر نوعز درد اوست مرا صد شکایت از هر باب
هوش مصنوعی: به خاطر ظلم و ستم او، من داستانهای زیادی دارم که از هر نوعی هستند. همچنین به دلیل دردهایی که از او کشیدهام، شکایت‌های زیادی دارم.
به تیغ قهر میانِ سپهر باد دو نیمکه دور ساخت مرا از دیار و از احباب
هوش مصنوعی: به خاطر خشم زمانه، به دو نیم شدم و از سرزمین و دوستانم دور افتادم.
به نور عزم که جویم ز دوستان دوریولی چه سود قضا پیشِ دیده گشت حجاب؟
هوش مصنوعی: من با ارادهای قوی در جستجوی نور و روشناییام، حتی اگر از دوستانم دور باشم، اما چه فایده که قضا و سرنوشت مانند حجاب، مانع دید من شده است؟
از آن جهت که ز ابنای جنس ماندم دورمرا به صحبت ناجنس می‌کنند عذاب
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه از ماهیت اصلی خود دور افتادهام، مرا با کسانی که از جنس خودم نیستند، به گفتگو و معاشرت دعوت می‌کنند و این برایم دردآور است.
دل معلق پر آتشست در بر منبدان صفت که قنادیل در بر محراب
هوش مصنوعی: دل من در آتش و شعله است و این احساس به گونهای است که مانند چراغهایی که در کنار محراب قرار دارند، در وجودم شعف و نور حضور دارد.
اگر زیادت خون خواب آورد پس چیست؟مرا دو دیده پر خون و نیست در دل خواب
هوش مصنوعی: اگر خون زیادی باعث خواب آلودگی میشود، پس چه میشود؟ من دو چشمی پر از اشک دارم و در دل هیچ نشانهای از خواب نیست.
گران چو لنگر بودم کنون سزاوارمبه غوطه خوردن در قعر بحر بی‌پایاب
هوش مصنوعی: من به اندازهای سنگین و محکم بودم که مانند لنگری در دریا غوطهور شوم و حالا لیاقتم این است که در عمق دریای بیپایان فرو بروم.
چو مرغ زیرک ماندم به هر دو پا در دامکنون چه سود که بر سوزیم بسان زباب؟
هوش مصنوعی: من مانند یک پرنده زیرک در هر دو پا در دام ماندهام. حالا چه فایده دارد که در آتش بسوزم مثل زینت؟
ز من به عربده بستد زمانه طبع نشاطز من به شعبده بربود روزگار شباب
هوش مصنوعی: زمانه از من زندگی و نشاط را گرفته و روزگار جوانیام را به جادو و فریب از من ربوده است.
چه جان من چه یکی دالهٔ شکسته کتَفچه جان من چه یکی خیمهٔ گسسته طناب
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی اشاره به درد و رنج دارد. گوینده در آن به دو تصویر اشاره می‌کند: یکی از درد جان و دیگری از وضعیت نامناسب یک داله که به نوعی میتواند نماد شکنندگی و آسیبپذیری باشد. همچنین، تصویری از خیمهای که طنابهایش شکسته و دیگر نمیتواند سرپا بایستد، به معنای ضعف و عدم ثبات است. در مجموع، این بیت به وضعیت ناگوار و آسیبپذیری در زندگی اشاره می‌کند.