شمارهٔ ۶۵ - محشر خر
هوش مصنوعی: این شعر به نقد اجتماعی و سیاسی جامعه معاصر میپردازد و با زبان طنز، ناکارآمدی، جهل و فساد را در این جامعه به تصویر میکشد. شاعر به تمسخر وضعیت مردم و حکومت میپردازد و میگوید که در این محیط، فضیلتها و دانایی به فراموشی سپرده شده و به جای آن، نادانی و زشتی در حال بقا و پرورش است. او با اشاره به وقایع و شخصیتهای تاریخی، نشان میدهد که چگونه افراد و ارزشهای حقیقی تحتالشعاع قرار گرفتهاند. انتقاد شاعر به نوعی به غفلت و بیتوجهی جامعه نسبت به آگاهی و اصلاحات اجتماعی اشاره دارد. با زبانی کنایهآمیز، او از تداوم و استقبال از بدیها در جامعه سخن میگوید.
محشر خرگشت طهران، محشر خر زندهبادخرخری ز امروز تا فردای محشر زنده باد
هوش مصنوعی: در روز قیامت، تهران به هم میریزد و هر کسی باید به موقعیت خود برسد. تا فردا، هرگونه زندهبودن و زندگی را جشن میگیریم و در این وضعیت، بلند آوازه میزنیم.
روح نامعقول این خر مرده ملت، کز قضاهست هر روزی ز روز پیش خرتر، زنده باد
هوش مصنوعی: روح غیر منطقی و بیمعنای این خر مرده ملت، که به قضا و قدر هر روز اوضاعش از روز قبل خرابتر میشود، زنده باد.
اندرین کشورکه تا سرزندگان یکسر خرندگر خری تیزی دهد گویند یکسر زنده باد
هوش مصنوعی: در این دیار، اگر همه مردم در حال احمقانه رفتار کردن باشند و کسی با عقل و درک درست به میدان بیاید، او را تحسین میکنند و میگویند که او باید زنده باشد.
اسب تازی گر بمیرد از تاسف، گو بمیراندر آن میدان که گویند ابلهان خر زنده باد
هوش مصنوعی: اگر اسب تازی بمیرد از اندوه، بهتر است که در میدان جلوی آن بمیری، چرا که در آنجا احمقها میگویند خر زنده باد.
راهآهن گر بخواهی مردهات بیرون کشنددر چراگاه وطن، گو اسب و استر زنده باد
هوش مصنوعی: اگر بخواهی، در دشت وطن، مردهات را از زیر خاک بیرون میآورند. پس سلام بر اسب و الاغ که زندهاند و زندگی را ادامه میدهند.
در محیطی کامتیازی نیست بین فضل و جهلآن مکرر مرده باد و این مکرر زنده باد
هوش مصنوعی: در فضایی که برتری و فضیلت وجود ندارد، تفاوتی بین دانش و نادانی نیست. در اینجا، کسانی که نادانند همیشه مرده و در حال زوال هستند، اما آنهایی که دانش دارند، به طور مداوم در حال شکوفایی و زندگی هستند.
گر کسی گوید که حیدر قلعهٔ خیبر گرفتجای حیدر جملگی گویند خیبر زنده باد
هوش مصنوعی: اگر کسی بگوید که حیدر (علی) قلعه خیبر را گرفت، همه به جای حیدر میگویند: خیبر زنده باد.
ور کسی از خولی و شمر و سنان مدحی کندجملگی گویند با اصوات منکر، زنده باد
هوش مصنوعی: اگر کسی از افراد بدی مانند خولی، شمر و سنان تعریف و تمجید کند، همه با صدای ناخوشایند و به صورت همزمان میگویند: «زندهباد!»
آنکه گوید مرده باد امروز در حق کسیرشوتی گر داد گوید روز دیگر زنده باد
هوش مصنوعی: کسی که امروز درباره کسی به بدگویی میپردازد و در حق او رشوهای میدهد، ممکن است فردا به خوبی او اشاره کند و از او تعریف کند.
از پی تغسیل و دفن مردمان زندهدلمردهشو در این محیط مرده پرور زنده باد
هوش مصنوعی: در پی شستشو و دفن انسانهای پرنشاط و زنده، آن مردهشویی که در این محیط بیروح به زندگی ادامه میدهد، زنده و پایدار باشد.
در گلستانی که بلبل بشنود توبیخ زاغراح و ریحان مرده باد و خار و خنجر زنده باد
هوش مصنوعی: در باغی که بلبل صدای انتقاد زاغ را بشنود، باید بر این باور بود که زندگی با گل و ریحان مرده و خار و خنجر ادامه دارد.
مردم دانای سالم مرده و اندر عوضدولت زشت ضعیف زرد پیکر زنده باد
هوش مصنوعی: مردم با دانش و سالم دیگر وجود ندارند و به جای آن، کسانی که بدتر و ضعیف هستند، زندهاند.