بخش ۱۹۷ - حکمت فرنگ
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به شخصی در پارس اشاره می‌کند که با سختی‌های زندگی روبرو شده و از همه اتکای خود به خداوند را جستجو می‌کند. او از درد و مشکلات زندگی شکایت دارد و به کمالات علمی و هنری اشاره می‌کند که نتوانسته‌اند او را از مرگ نجات دهند. شاعر به انتقاد از پیشرفت‌های علمی و هنری می‌پردازد و می‌گوید که این پیشرفت‌ها در نهایت به مرگ نزدیک‌تر می‌شود. او مرگ را به صورت یک حقیقت ناگزیری می‌بیند که حتی با ابزارها و فنون نوین هم نمی‌توان از آن فرار کرد. در پایان، شاعر به این نتیجه می‌رسد که از فنون جدید در دنیا بهره گیرد تا وسعت بیشتری به زندگی بدهد، اما همچنان به قدرت مرگ و ناچیزی انسان در برابر آن اشاره می‌کند.
شنیدم که در پارس مرد گزینادا فهم رمز آشنا نکته بین
هوش مصنوعی: در پارس مردی را دیدم که با ظرافت و دقت خاصی نکات رمزی و معانی نهفته را درک می‌کند.
بسی سختی از جان کنی دید و مردبر آشفت و جان شکوه لبریز برد
هوش مصنوعی: شخصی در زندگی سختی‌های زیادی را متحمل شده و در نتیجه دچار ناراحتی و خشم شده است و نارضایتی خود را از شرایط بیان می‌کند.
به نالش در آمد به یزدان پاککه دارم دلی از اجل چاک چاک
هوش مصنوعی: او به خداوند می‌گوید که دلش از درد و غم پارهپاره شده است و از وضعیتی که دارد، نالان و گلهمند است.
کمالی ندارد به این یک فنینداند فن تازهٔ جان کنی
هوش مصنوعی: کسی که در هنر و فنون مهارت ندارد، هیچ کمالی ندارد و نمیتواند به آسانی جان خود را نجات دهد.
برد جان و ناپخته در کار مرگجهان نو شد و او همان کهنه برگ
هوش مصنوعی: زندگی و مرگ با هم تجربه میشوند، هر بار که زندگی جدیدی آغاز می‌شود، به دنیای تازهای پیوسته می‌شود، در حالی که چیزی از گذشته هنوز باقی مانده است.
فرنگ آفریند هنرها شگرفبر انگیزد از قطره ئی بحر ژرف
هوش مصنوعی: فرنگ با استعداد و خلاقیتهای خود هنرهای شگفتانگیزی را به وجود میآورد که از یک قطره، عمق دریا را نمایان میسازد.
کشد گرد اندیشه پرگار مرگهمه حکمت او پرستار مرگ
هوش مصنوعی: مرگ به دور اندیشهها میچرخد و همهی دانایی و حکمت انسان، در نهایت به مراقبت از مرگ منجر می‌شود.
رود چون نهنگ آبدوزش به یمز طیارهٔ او هوا خورده بم
هوش مصنوعی: رود به اندازهای بزرگ و پرعمق است که مانند نهنگی در آبهای عمیق غوطهور است و در آنجا، چیزی شبیه به یک هواپیما به نظر می‌رسد که از دور به آن نزدیک شده و در سرزمین آبها غرق شده است.
نبینی که چشم جهان بین هورهمی گردد از غاز او روز کور
هوش مصنوعی: چشم بینای دنیا مانند خورشید به روشنی و روشنگری پرداخته است، اما در این روز، به خاطر غیبت او، همه چیز در تاریکی است.
تفنگش به کشتن چنان تیز دستکه افرشتهٔ مرگ را دم گسست
هوش مصنوعی: تفنگ او به قدری سریع و مرگبار است که حتی فرشته مرگ هم از آن میترسد و نمیتواند به راحتی نزدیک شود.
فرست این کهن ابله را در فرنگکه گیرد فن کشتن بی درنگ
هوش مصنوعی: این شخص نادان را به سرزمین فرنگ بفرست، تا هنر کشتن را بدون تأخیر یاد بگیرد.