سی و ششم
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به وصف عشق و اشتیاقی عمیق به یک پادشاه می‌پردازد. او بیان می‌کند که عشق او مانند پناهگاهی برای دو جهان است. در دل او، محبت و زیبایی معشوق به حدی زیاد است که حتی آتش نیز می‌تواند از آن گیاهی برون آوَرَد. این عشق چنان قوی است که درد دوری او را به شیرینی و شکر می‌آورد و شاعر برای توصیف این احساسات از استعاره‌های غنی و تصاویر زیبا استفاده می‌کند.
شاعر همچنین به تأثیر عشق بر جان و روان اشاره می‌کند و بیان می‌کند که اگرچه با دوری معشوق احساس گمگشتگی می‌کند، اما وجود او به زندگی‌اش تجلی و معنا می‌دهد. او از زیبایی و جذابیت چشمان معشوق سخن می‌گوید و عشق را عامل آتشین‌ترین احساسات و افکار خود قرار می‌دهد. در نهایت، شاعر از معشوقش درخواست می‌کند که از عشق و احساسات عمیق او نترسد و به جدی بودن عشق او پی ببرد.
فتاد این دل به عشق پادشاهیدو عالم را ز لطف او پناهی
هوش مصنوعی: این دل به عشق یک پادشاه افسانهای افتاده و از محبت او به دو جهان پناه آورده است.
اگر لطفش نماید رخ به آتشز آتشها برون روید گیاهی
هوش مصنوعی: اگر او با محبت خودش چهرهاش را نشان دهد، از دل آتشها گیاهی سر بر می‌آورد.
چو بردابرد حسنش دید جانمبرفت آن های و هویم، ماند آهی
هوش مصنوعی: وقتی که زیبایی او را دیدم، جانم به شدت متاثر شد و تمام شوق و سرمستیام از بین رفت و فقط یک آه در سینهام باقی ماند.
اگر حسنش بتابد بر سر خاکز هر خاکی برآید قرص ماهی
هوش مصنوعی: اگر زیبایی او بر سر خاکی بتابد، از هر خاکی ماهیِ درخشان و زیبایی خواهد ظهور کرد.
قیامتهای آن چشم سیاهشبپوشانید جانم را سیاهی
هوش مصنوعی: زیبایی و جذابیت چشمهای آن معشوق به قدری است که می‌تواند جان آدمی را تحت تاثیر قرار دهد و باعث شود که انسان احساس کند در سیاهی غرق شده است. این احساس به وضوح نشاندهندهی عمق جذابیت و قدرت نگاه اوست.
ز تلخ هجر او، شکر چو زهریز خون خونین شده هر خاک راهی
هوش مصنوعی: از تلخی جدایی او، شیرینی مانند زهر شده و خونین، هر گوشهای که پا میگذارم.
زمین تا آسمان آتش گرفتیاگر نی مژده دادی گاه‌گاهی
هوش مصنوعی: اگر زمین و آسمان را هم به آتش بکشی، چه فایدهای دارد اگر تو فقط گاهی وعده و نوید بدهی؟
دو صد یوسف نماید از خیالشکه هریک را ذقن‌بر، طرفه چاهی
هوش مصنوعی: دو صد یوسف از خیال او ظاهر میشود که هر یک از آنها چهرهای زیبا و دلفریب دارند.
بهر چاهی ازان چهها درافتمچو یوسف ز آن چه افتم من به چاهی
هوش مصنوعی: هر بار که به چاهی میافتم، مانند یوسف از آنچه به آن سقوط کردهام، دچار تنگنا و مشکل میشوم.
ایا مخدوم شمس‌الدین تبریزازین جانهای پرآتش مپرهیز
هوش مصنوعی: آیا، ای آقای شمس‌الدین تبریزی، از این جانهای پرشور و عشق بگذر و دوری کن.
چو چنگ عشق او بر ساخت سازیبه گوش جان عاشق گفت رازی
هوش مصنوعی: وقتی عشق او به گونهای دلنواز و زیبا آوایی ایجاد کرد، گوش جان عاشق را به شنیدن رمزی فرامیخواند.
بزد در بیشهٔ جان، عشقش آتشبسوزانید هرجا بد مجازی
هوش مصنوعی: عشقش در دل مانند آتش میسوزاند و در هر جا که نشانهای از بدی و ناپاکی باشد، آن را از بین میبرد.
نمازی گردد آن جانی که داردبه پیش قبلهٔ حسنش نمازی
هوش مصنوعی: آن کسی که دلش به محبت محبوبش مشغول است، باید در برابر او مانند یک نمازگزار با خضوع و خشوع باشد.
ز فر جان عشق‌انگیز شاهینهد بر اطلس بختش طرازی
هوش مصنوعی: از وجود جانبخش عشق، پادشاهی بر پارچهی سرنوشتش نقش زیبایی میزند.
هر آن زاغی که چید از خرمن اویکی دانه، دمی وا گشت بازی
هوش مصنوعی: هر زاغی که یکی از دانههای خرمن او را برداشت، به سرعت از آنجا دور شد و رفت.
ذرایرهای روحی می‌سرایندز عشق روی او پردهٔ حجازی
هوش مصنوعی: روحهای زائر به خاطر عشق به چهرهی او، از شوق، شعری میسرایند که یادآور زیبایی و هنر حجاز است.
چه می‌ترسی ز مردن؟! رو تو بستانز عشقش عمر بی‌مرگی، درازی
هوش مصنوعی: چرا از مرگ می‌ترسی؟ برو و از عشق او، زندگیای بینهایت و طولانی به دست بیاور.
چه عمری، عمر شیرینی، لطیفیلطیفی، مست عشقی، پاک‌بازی
هوش مصنوعی: این عمر زیبا و شیرین است، پر از لطافت و عشق، که در آن به شفافیت و صداقت زندگی میشود.
ولیکن ناز، او را زیبد ای جانمکن زنهار با نازش، تو نازی
هوش مصنوعی: اما زیبایی او شایستهاش است. ای جان، با ناز او احتیاط کن، چراکه خود تو نیز ناز دارهای.
خداوند شمس دین، زان جام پیشینبریزا در دهان جان ریشین
هوش مصنوعی: خداوند که نور دین را مانند آفتاب میتاباند، از آن جامی که در دست دارد، جان ریشدار مرا سیراب کن.