شمارهٔ ۲۴ - بمیرم یا نمیرم
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر عشق عمیق و درد جدایی است. شاعر از زیبایی چهره معشوقش، به خصوص ابرو و مژگانش، به شکل استعاره‌ای استفاده می‌کند و از احساس اسارت در عشق سخن می‌گوید. او اذعان می‌کند که نمی‌تواند از معشوقش فاصله بگیرد و تا زمانی که زنده است، نام او بر زبانش خواهد بود. همچنین از وعده معشوقش به حضور در هنگام مرگ یاد می‌کند و از نگرانی بر سر هجرت و جدایی سخن می‌گوید. شاعر به فقر و بی‌مقداری خود اشاره می‌کند و در نهایت به این نکته می‌رسد که اگرچه زندگی‌اش پر از رنج است، اما در عشق به معشوق خود احساس خوشبختی می‌کند.
باز ز ابروی کمان و نوک مژگان زد به تیرمبار الها چاره‌ای کن سخت در چنگش اسیرم
هوش مصنوعی: ای خدا، دوباره از ابروهای کمانوار و نوک مژههای دلربا تیر به قلبم زدند. من به شدت در چنگ این زیبایی اسیرم، پس لطفاً چاره‌ای برای من بیندیش.
دست از پا پیش شمشیرش خطا کردن نیارمنیستم ز امرش گریزان وز قبولش ناگزیرم
هوش مصنوعی: من نمیتوانم از او دور شوم و نمیتوانم از فرمانش سرپیچی کنم. از اشتباه کردن در برابر شمشیرش خودداری میکنم.
ناوک تیر تو گر صد بار از پستان مادرننگرم بهْ، کرد بایستی دو صد لعنت به شیرم
هوش مصنوعی: اگر تیر تو را صد بار از پستان مادر نبینم، دو صد بار نفرین میکنم به شیر او.
تا نفس باقی‌ست نام دوست باشد بر زبانمتا که جانی هست نقش یار باشد در ضمیرم
هوش مصنوعی: تا زمانی که زندهام، همیشه نام دوست را به زبان میآورم و تا وقتی که زندگی در وجودم جاری است، تصویر و یاد او در ذهن و احساسات من باقی خواهد ماند.
از برای گوشه چشمت ز عالم چشم بستمگر تو ابرو خم کنی از هر دو عالم گوشه گیرم
هوش مصنوعی: به خاطر نگاه کوچکی که به تو دارم، از تمام دنیا چشم پوشیدهام. اگر تو ابروی خود را کمی کج کنی، من از همه چیز و همهجا کنارهگیری میکنم و به دنبال تو میروم.
وعده دادی وقت جان دادن به بالین من آییجانم از هجرت به لب آمد نمی‌آیی بمیرم
هوش مصنوعی: تو قول دادی که در لحظهی مرگم کنارهام باشی، اما حالا که جانم به لب رسیده، باز هم نمی‌آیی و من از غم دوری میمیرم.
ای جوانان از من ایام جوانی گم شد او راهر کجا دیدید گوییدش که پیری کرد پیرم
هوش مصنوعی: ای جوانان، یادتان باشد که ایام جوانی من به سرعت سپری شده است. اگر او را هر جا دیدید، به او بگویید که دیگر پیر شدهام و جوانیام را از دست دادهام.
سطوت دربار فقرم شد چنان کز روی کرنشقالی شاهان به خاک افتند در پیش حصیرم
هوش مصنوعی: دولت و قدرت دربار فقر به قدری بر من است که فرشهای شاهانه در مقابل من بر زمین بیفتند و در برابر حصیر من خضوع کنند.
در وصالت دلخوشم از زندگی چون خضر لیکنمی‌کشد هجرت نمی‌دانم بمیرم یا نمیرم
هوش مصنوعی: در نزدیکی تو خوشحال و راضی هستم، مانند خضر که در زندگی‌اش خوشبخت است. اما وجود هجرت و دوری از تو به من فشار میآورد و نمی‌دانم باید بمیرم یا زنده بمانم.
زندگی از قدر من کاهید قدرم کس ندانددانی آن وقتی که در عالم نبیند کس نظیرم
هوش مصنوعی: زندگی به اندازهای که باید، از من کم شده و هیچکس ارزش واقعیام را نمیداند. میدانی زمانی که در این دنیا کسی شبیه من را نمیبیند، چه احساسی دارم؟
گر نکردم خدمت، این دانم، خیانت هم نکردمشکر ایزد را که عارف نی وکیلم نی وزیرم
هوش مصنوعی: من اگر به شما خدمت نکردهام، میدانم که خیانت هم نکردهام. خدا را شکر که من نه عارف هستم و نه وکیل و وزیر.