شمارهٔ ۴۹ - خوش آن زمان
هوش مصنوعی: این شعر به احساسات عمیق شاعر درباره عشق، گذشته و دردهای انسانی می‌پردازد. شاعر از زمانی یاد می‌کند که به یاری و دوستی وابسته بوده و زندگی‌اش معنا و اعتبار داشته است. او به یادگارهایی از گذشته اشاره می‌کند که نشان‌دهنده زیبایی و شرافت دوران‌های قدیم است. همچنین، او به مفاخر تاریخی ایران می‌بالد و به فقدان یار و دوستی در زمان حال lament می‌کند. درد فراق و تحمل بار زحمت‌ها و غم‌ها نیز از دیگر مضامین شعر است. شاعر در نهایت به اوج اندوه و گمگشتگی دل اشاره می‌کند و از بی‌رحمی زمان و سختی‌های زندگی سخن می‌گوید.
خوش آن زمان که دلم پای‌بند یاری بودبه کوی باده‌فروشانم اعتباری بود
هوش مصنوعی: زمانی بسیار خوش بود که دل من به محبت یاری وابسته بود و در کوچه پسکوچههای میفروشان، برایم مقام و ارزشی وجود داشت.
بیار باده که از عهد جم همین مانده استبه یادگار، چه خوش عهد و روزگاری بود
هوش مصنوعی: چو بادهای بیاور که از زمان جمشید به یادگار باقی مانده است، زیرا آن دوران چه زیبا و خوش گذشتهای بود.
به اقتدار چه نازی که روزی ایران رامزیت و شرف و فخر و اعتباری بود
هوش مصنوعی: قدرت و زیبایی تو چه جالب است، زمانی که ایران به خاطر تو دارای ارزش و شرف و افتخار و اعتبار بود.
چو کاوه وقتی سردار نامداری داشتدر این دیار چو سیروس شهریاری بود
هوش مصنوعی: زمانی که کاوه، سردار معروفی در این سرزمین بود، مانند سیروس شاهی در تاریخ به شمار میرفت.
به این محیط که امروز بی‌کس و یار استکمان کشیده چو اسفندیار یاری بود
هوش مصنوعی: در این محیط که امروز تنها و بیدوست به نظر میرسد، مانند اسفندیار که کمان به دست دارد، یاری در کنار او بود.
کسی که کرد گرفتار یکه‌تازان رااسیر پنجه یک طفل نی سواری بود
هوش مصنوعی: کسی که دچار مشکل شده و گرفتار حریفان قدرتمند است، در واقع مانند یک کودک جنگجو است که به چنگال یک شیر افتاده است.
بنای کاخ تمدن به باد می‌دادماگر به دست من ای چرخ اعتباری بود
هوش مصنوعی: اگر قدرت و اختیار به من بود، میتوانستم پایههای تمدن را خراب کنم و آن را به خاک بزنم.
کشیده بار فراق تو بارها این بارخمیده شد قدم از زحمت این چه باری بود
هوش مصنوعی: بارها به خاطر فراق تو بار سنگینی را بر دوش کشیدم و این بار به خاطر زحمت و سختی ناشی از آن، قدمهایم خمیده شده است. این بار چقدر سنگین و سخت بود!
قرار داد دو چمشش که خون به شیشه دلسپس نریزد پیمان‌شکن قراری بود
هوش مصنوعی: قراردادی که با دو چشمت بستهام این است که تا زمانی که دل من را به درد نیاوری، خونم به شیشه دل نریزد؛ اما شکستن این پیمان، امری بسیار تلخ و غمانگیز خواهد بود.
به دستیاریت ای دیده دل به خون غلتیدالهی آنکه شوی کور این چه کاری بود
هوش مصنوعی: ای چشم، تو یاری کن که دل به شدت غمگین شده است. خدایا، آن کسی که کور شود، چرا چنین کاری می‌کند؟
دلی است گمشده از من کس ار نشان خواهدبگو که یکدل چون لاله داغداری بود
هوش مصنوعی: دل من گم شده است و اگر کسی به دنبال نشانی از آن باشد، بگوید که یک دل مانند لاله در درد و غم سوخته است.
گذار عارف و عامی به دار می‌افتاداگر برای مجازات چوب داری بود
هوش مصنوعی: اگر در محلی برای تنبیه یا مجازات چوبی وجود میداشت، عارف و عامی هر دو با مرور زمان به آنجا میافتادند.