بخش ۲۳ - حکایت
هوش مصنوعی: در این شعر، داستانی درباره‌ی خرهایی که در شرایط سختی گرفتار شده‌اند، روایت می‌شود. یکی از آنها در گل گیر کرده و از شدت اندوه و ناراحتی، در دلش خون می‌جوشد. شب را در غم و غصه سپری می‌کند و از هر کسی و چیزی نفرین می‌کند. در این حال، شاه پس از شنیدن وضعیت خر و سخنان نادرست او، در ابتدا از وضعیت ناراحت شده و در فکر می‌افتد که چه باید بکند. در نهایت، او تصمیم می‌گیرد که با مهربانی و بخشش به خر کمک کند و به او طلا، اسب و لباس‌های زیبا می‌دهد. یکی از اطرافیان با شکایت از بخشش شاه می‌گوید که این کار جای انتقام دارد، اما شاه می‌فهمد که پاسخ بدی با بدی، عاقلانه نیست و به انسانیت و مهربانی تأکید می‌کند. این شعر بر اهمیت نیکی در برابر بدی تأکید دارد و نشان می‌دهد که بخشش بهتر از انتقام است.
یکی را خری در گل افتاده بودز سوداش خون در دل افتاده بود
هوش مصنوعی: یک نفر اسبی را در گل گیر کرده بود و از نگرانی و ناامیدی، دلش خونین شده بود.
بیابان و باران و سرما و سیلفرو هشته ظلمت بر آفاق ذیل
هوش مصنوعی: این متن به تصویری از طبیعت و وضعیت جوی اشاره دارد. در آن، بیابان به خاطر باران و سرما تحت تأثیر قرار گرفته و سیل به وجود آمده است. به عبارتی، ظلمت و تاریکی در فضای وسیع نمایان شده است.
همه شب در این غصه تا بامدادسقط گفت و نفرین و دشنام داد
هوش مصنوعی: او تمام شب را در این اندوه گذراند و تا صبح با ناله و نفرین، شکایت و دشنام میداد.
نه دشمن برست از زبانش نه دوستنه سلطان که این بوم و بر زآن اوست
هوش مصنوعی: نه دشمن از سخنانش پیدا است و نه دوست، نه حتی فرمانروایی که این سرزمین متعلق به اوست.
قضا را خداوند آن پهن‌دشتدر آن حال‌ِ منکر بر او بر گذشت
هوش مصنوعی: خداوند در شرایطی که من با مشکلات مواجه بودم، سرنوشت را به گونهای تغییر داد که به خوبی از آن عبور کردم.
شنید این سخن‌های دور از صوابنه صبر شنیدن، نه روی جواب
هوش مصنوعی: این سخنان بیاساس را شنیدم، نه توانایی تحمل آن را دارم و نه اینکه بخواهم پاسخی بدهم.
ملک شرمگین در حشم بنگریستکه سودای این بر من از بهر چیست؟
هوش مصنوعی: پادشاه با شرم و حیا به زیر دستان خود نگریست و در این فکر بود که چرا چنین آرزویی در دل من وجود دارد؟
یکی گفت شاها به تیغش بزنکه نگذاشت کس را نه دختر نه زن
هوش مصنوعی: یکی از افراد به شاه گفت که با تیغ خود حمله کند، زیرا او اجازه نداد که کسی را، چه دختر و چه زن، از خود دور کند.
نگه کرد سلطان عالی محلخودش در بلا دید و خر در وحل
هوش مصنوعی: سلطان با دقت به جایگاه رفیع خود نگاه کرد و در میان مشکلات و سختیها، به وضعیت دشواری که مشاهده کرد، پی برد.
ببخشود بر حال مسکین مردفرو خورد خشم سخن‌های سرد
هوش مصنوعی: مرد مسکینی که در شرایط سختی به سر میبرد، با وجود خشم و ناامیدی، به دیگران بخشش می‌کند و خود را تحت فشار قرار نمیدهد. او به جای پاسخ به بیاحترامیها به آرامی برخورد می‌کند و از درک و گذشت بهره می‌گیرد.
زرش داد و اسب و قبا پوستینچه نیکو بوَد مهر در وقت کین
هوش مصنوعی: در زمان بروز کینه و دشمنی، عشق و محبت به دیگران، ارزش و زیبایی خاصی دارد که میتواند از آن مشکلات و سختیها بکاهد. این نشاندهنده اهمیت محبت و دوستی در شرایط دشوار است.
یکی گفتش ای پیر بی‌عقل و هوشعجب رستی از قتل، گفتا خموش
هوش مصنوعی: یکی به فردی که سن و سالی از او گذشته و به نظر میرسد از نظر عقل و درایت ضعیف است، می‌گوید: چه جالب است که تو از مرگ نجات پیدا کردی. فرد پاسخ می‌دهد: ساکت باش.
اگر من بنالیدم از درد خویشوی انعام فرمود در خورد خویش
هوش مصنوعی: اگر من از دردهایم شکایت کنم، او با لطف و بخشش خود، به من پاداش می‌دهد.
بدی را بدی سهل باشد جزااگر مردی أَحسِن إلی مَن أساء
هوش مصنوعی: بدی کردن و بدی دیدن کار سختی نیست، اما اگر مردی باشی، باید به کسی که به تو آسیب رسانده، نیکی کنی.