بخش ۲۲ - حکایتِ جُنید و سیرتِ او در تواضع
هوش مصنوعی: این شعر از سعدی به داستانی اشاره دارد که در آن جنید، یک عابد، سگی را می‌بیند که دندان‌هایش کنده شده است. این سگ که به نظر ضعیف و ناتوان می‌رسد، در عین حال به عنوان موجودی با ارزش شناخته می‌شود. جنید پس از دیدن حال سگ، دلسوزی می‌کند و به او غذا می‌دهد، در حالی که از خود و وضعیتش نیز می‌گوید. او در حین این کار به این نکته اشاره می‌کند که باید از خودخواهی پرهیز کرد و انسان‌ها را با دیدی از احترام و محبت نگریست. سعدی این پیغام را در شعر خود می‌آورد که برتری و شرف انسان‌ها به فروتنی و نگه‌داشتن خود در برابر دیگران وابسته است، حتی اگر ظاهراً از نطر اجتماعی یا ظاهری بهتر باشند. در نهایت، اشاره می‌کند که نباید خود را برتر از دیگران پنداشت، زیرا نیروی ایمان و اخلاق همچنان مهمترین دارایی هر انسانی است.
شنیدم که در دشتِ صنعا جنیدسگی دید برکنده دندانِ صید
هوش مصنوعی: در دشت صنعا، جنید، سگی را دید که دندان‌هایش در حال کنده شدن از شکارش است.
ز نیرویِ سر پنجهٔ شیر‌گیرفرومانده عاجز چو روباهِ پیر
هوش مصنوعی: از قدرت و توانایی پنجههای شیر، روباه پیر ضعیف و ناتوان شده است.
پس از غُرم و آهو گرفتن به پیلگد خوردی از گوسفندانِ حی
هوش مصنوعی: بعد از اینکه صدای بلند و وحشتناک را شنیدی و به دنبال آهو رفتی، ناگهان از طرف گوسفندها ضربهای خوردی.
چو مسکین و بی‌طاقتش دید و ریشبدو داد یک نیمه از زادِ خویش
هوش مصنوعی: وقتی او را با حالتی ناتوان و بیچاره دید، مقداری از خوراک خودش را به او داد.
شنیدم که می‌گفت و خوش می‌گریستکه داند که بهتر ز ما هر دو کیست؟
هوش مصنوعی: شنیدم که او می‌گفت و با شادی اشک میریخت که چه کسی بهتر از ماست؟
به ظاهر من امروز از این بهترمدگر تا چه راند قضا بر سَرم
هوش مصنوعی: امروز به نظر می‌رسد که وضع من بهتر است، اما نمیدانم سرنوشت تا چه زمانی این وضعیت را ادامه خواهد داد.
گرم پایِ ایمان نلغزد ز جایبه سر بر نهم تاجِ عفوِ خدای
هوش مصنوعی: اگر پای ایمان از جای خود نلغزد، به سرم تاج بخشش خداوند را میگذارم.
وگر کسوتِ معرفت در برمنماند، به بسیار از این کمترم
هوش مصنوعی: اگر لباس دانایی و معرفت بر من باقی نماند، از خیلی چیزها کمتر هستم.
که سگ با همه زشت‌نامی چو مُردمر او را به دوزخ نخواهند بُرد
هوش مصنوعی: سگ با وجود تمام ننگ و بدنامیاش، زمانی که بمیرد، به دوزخ نخواهد رفت.
ره این است سعدی که مردانِ راهبه عزّت نکردند در خود نگاه
هوش مصنوعی: این مسیر، راهی است که سعدی نشان می‌دهد: انسانهای بزرگ و باارزش، خود را در احترام و عزت درونشان نگهداشتهاند و به فراسوی خود توجه نمیکنند.
از آن بر ملائک شرف داشتندکه خود را به از سگ نپنداشتند
هوش مصنوعی: ملائک به خاطر این موضوع برتری پیدا کردند که خود را از سگ کمتر ندانسته و ارزش وجودی خود را فهمیدند.