تناجی

سفرنامه

بخش ۱ - زندگی در مرو
چنین گوید ابومعین حمیدالدین ناصر بن خسرو القبادینی المروزی تجاوز الله...
بخش ۲ - خواب ناصر خسرو
در ربیع الآخر سنه سبع و ثلثین و اربعمائه (۴٣٧) که امیر خراسان ابوسلیما...
بخش ۳ - توبه و عزم سفر حج
روز پنجشنبه ششم جمادی الآخر سنه سبع و ثلثین و اربعمائه (۴٣٧) نیمه دی م...
بخش ۴ - عزم نیشابور و کسوف
و بیست و سیوم شعبان به عزم نیشابور بیرون آمدم و از مرو به سرخس شدم که...
بخش ۵ - زیارت شیخ بایزید بسطامی و طلب اهل علم
به راه کوان به قومس رسیدم و زیارت تربت شیخ بایزید بسطامی بکردم قدس الل...
بخش ۶ - ری، کوه دماوند و نوشادر
و از بلخ تا به ری سیصد و پنجاه فرسنگ حساب کردم. و گویند از ری تا ساوه...
بخش ۷ - قزوین، رییس علوی آن و صنعت کفشگری در قزوین
پنجم محرم سنه ثمان و ثلثین و اربعمایه (۴٣٨)، دهم مرداد ماه سنه خمس عشر...
بخش ۸ - بقال خرزویل
دوازدهم محرم سنه ثمان و ثلثین و اربعمائه (۴٣٨) از قزوین برفتم به راه ب...
بخش ۹ - شاه‌رود، سپیدرود و دریای آبسکون
چون از آن جا برفتیم نشیبی قوی بود، چون سه فرسنگ برفتم دیهی از مضافات ط...
بخش ۱۰ - شمیران در ولایت دیلم
اکنون با سر حکایت و کار خود شوم، از خندان تا شمیران سه فرسنگ بیابانکیس...
بخش ۱۱ - از شمیران تا تبریز
بیست و ششم محرم از شمیران برفتم، چهاردهم صفر را به شهر سراب رسیدم و شا...
بخش ۱۲ - قطران تبریزی
و در تبریز قطران نام شاعری را دیدم، شعری نیک می‌گفت، اما زبان فارسی نی...
بخش ۱۳ - مرند، خوی، برکری، وان، اخلاط و بطلیس
چهاردهم ربیع الاول از تبریز روانه شدیم، به راه مرند و با لشکری از آن‌ِ...
بخش ۱۴ - ارزن، میافارقین، نصریه
از آن جا به شهر ارزن شدیم، شهری آبادان و نیکو بود، با آب روان و بساتین...
بخش ۱۵ - آمِد
ششم روز از دی ماه قدیم به شهر آمِد رسیدیم. بنیاد شهر بر سنگی یک لخت نه...
بخش ۱۶ - حران
و از شهر آمد به حران دو راهست، یکی را هیچ آبادانی نیست و آن چهل فرسنگس...
بخش ۱۷ - قرول و مرد عرب شصت ساله
از آن جا برفتیم، به شهری رسیدیم که قرول نام آن بود.
بخش ۱۸ - سروج، فرات، منبج، حلب
شنبه دویم رجب سنه ثمان و ثلثین و اربعمایه به سروج آمدیم، و دویم روز از...
بخش ۱۹ - جند قنسرین، سرمین، معمره النعمان و استوانهٔ سنگینش
یازدهم رجب از شهر حلب بیرون شدیم، به سه فرسنگ دیهی بود جند قنسرین می‌گ...
بخش ۲۰ - ابوالعلاء معری
در آن شهر مردی بود که وی را ابوالعلاء معری می‌گفتند، نابینا بود و رییس...
بخش ۲۱ - کویمات، حماة، آب عاصی
پانزدهم رجب سنه ثمان و ثلثین و اربعمایه از آنجا به کویمات شدیم، و از آ...
بخش ۲۲ - عرقه، طرابلس و مردمان شیعه‌اش
از آنجا برفتیم، به شهری رسیدیم که آن را عرقه می‌گفتند. چون از عرقه دو...
بخش ۲۳ - طرابرزن، جبیل و بیروت
پس از این شهر برفتم همچنان بر طرف دریا روی سوی جنوب، به یک فرسنگی حصار...
بخش ۲۴ - صیدا
پس از آن به شهر صیدا رسیدیم هم بر لب دریا. نیشکر بسیار کشته بودند و با...
بخش ۲۵ - صور
چون از آن جا پنج فرسنگ بشدیم به شهر صور رسیدیم. شهری بود درکنار دریا،...
بخش ۲۶ - عکه، عین‌البقر
و چون ما از آن جا هفت فرسنگ برفتیم به شهرستان عکه رسیدیم و آن را مدینه...
بخش ۲۷ - زیارت قبور انبیای بنی اسرائیل
پس به دهی رسیدم که آن را پردة می‌گفتند، آن جا قبر عیش و شمعون علیهما ا...
بخش ۲۸ - شهر طبریه
طول آن دریا به قیاس شش فرسنگ و عرض آن سه فرسنگ باشد و آب آن دریا خوش و...
بخش ۲۹ - حیفا
بعد از آن از آنجا برفتیم و به دیهی رسیدیم که آن را حیفا می‌گفتند و تا...
بخش ۳۰ - قیساریه، کفرسابا، کفر سلّام
و از آنجا به شهری رسیدیم و آن را قیساریه خوانند و از عکّه تا آنجا هفت...
بخش ۳۱ - رمله، خاتون، قریة العنب
روز یکشنبه، غّره رمضان، به رمله رسیدیم، و از قیساریه تا رمله هشت فرسنگ...
بخش ۳۲ - بیت المقدس
خامس رمضان سنه ثمان و ثلثین و اربعمائه (پنجم رمضان سال ۴۳۸) در بیت الم...
بخش ۳۳ - مسجد قدس و جوانب آن
گفتم که شهر بیت المقدس بر سر کوهی است و زمین هموار نیست اما مسجد را زم...
بخش ۳۴ - بیت اللحم
پس از بیت المقدس زیارت ابراهیم خلیل الرحمن علیه الصلوة و السلام عزم کر...
بخش ۳۵ - سفر به حجاز
پس من از آن جا به بیت المقدس آمدم و از بیت المقدس پیاده با جمعی که عزم...
بخش ۳۶ - بازگشت به بیت المقدس
پنجم محرم سنه تسعه و ثلثین و اربعمایه هلالیه به قدس رسیدیم. شرح مکه و...
بخش ۳۷ - رمله، عسقلان، طینه، تنیس
پس از بیت المقدس عزم کردم که در دریا نشینم و به مصر روم و باز از آن جا...
بخش ۳۸ - قاهره
و ازتنیس به قسطنطنیه کشتی به بیست روز رود. و ما به جانب مصر روانه شدیم...
بخش ۳۹ - صفت شهر مصر و ولایتش
صفت شهر مصر و ولایتش : آب نیل ازمیان جنوب و مغرب می‌آید و به مصر می‌گذ...
بخش ۴۰ - اسکندریه و منارهٔ آن
و از مصر تا اسکندریه سی فرسنگ گیرند. و اسکندریه بر لب دریای روم و کنار...
بخش ۴۱ - قیروان، سلجماسه و اندلس
و آن دریا همچنان می‌کشد تا قیروان. و از مصر تا قیروان صد و پنجاه فرسنگ...
بخش ۴۲ - دریای قلزم
و از مصر چون به جانب مشرق روند به دریای قلزم رسند و قلزم شهری است بر ک...
بخش ۴۳ - جنوب مصر
و اگر از مصر به جانب جنوب بروند و از ولایت نوبه بگذرند به ولایت مصامده...
بخش ۴۴ - صفت شهر قاهره
صفت شهر قاهره. چون از جانب شام به مصر روند اول به شهر قاهره رسند چه مص...
بخش ۴۵ - صفت فتح خلیج
صفت فتح خلیج. بدان وقت که رود نیل وفا کند یعنی از دهم شهریورماه تا بیس...
بخش ۴۶ - صفت شهر مصر، پوست پلنگی گاوها، مرغ خانگی بزرگ حبشیها، خرهای ابلق
صفت شهر مصر. بر بالایی نهاده و جانب مشرقی شهر کوه است اما نه بلند بلکه...
بخش ۴۷ - آسایش در مصر
و در سنه تسع و ثلثین و اربعمایه سلطان را پسری آمد فرمود که مردم خرمی ک...
بخش ۴۸ - صفت خوان سلطان و قیاس با بارگاه سلاطین عجم سلطان محمود و غزنوی و پسرش مسعود
صفت خوان سلطان. عادت ایشان چنین بود که سلطان در سالی به دو عید خوان نه...
بخش ۴۹ - سیر سلطان مصر
سیر سلطان مصر. امن و فراغت اهل مصر بدان حد بود که دکانهای بزازان و صرا...
بخش ۵۰ - بیرون شدن از مصر و صفت مدینة النبی
غرّه شهر ذی القعده از مصر بیرون شدم و بیستم ماه به قلزم رسیدیم و از آن...
بخش ۵۱ - مکه
یکشنبه ششم ذی الحجه به مکه رسیدیم. به باب الصفا فرو آمدیم این سال به م...
بخش ۵۲ - بازگشت به مصر
و من چون حج بکردم باز به جانب مصر برفتم که کتب داشتم آن جا و نیت باز آ...
بخش ۵۳ - بازگشت به خانه، اسیوط، خشخاش و افیون
اکنون شرح بازگشتن خویش به جانب خانه به راه مکه حرسها الله تعالی من الا...
بخش ۵۴ - اخمیم، اسوان و نوبه
از آن جا به شهری رسیدم که آن را اخمیم می‌گفتند، شهری انبوه و آبادان و...
بخش ۵۵ - ضیقه
راه سوی مشرقی جنوبی بود. چون هشت فرسنگ برفتم منزلی بود که آن را «‌ضیقه...
بخش ۵۶ - عیذاب
هشتم ربیع الاول سنه اثنی و اربعین و اربعمایه به شهر عیذاب رسیدیم و از...
بخش ۵۷ - جده
گفتند شتر نجیب هیچ جای چنان نباشد که در آن بیابان‌، و از آن جا به مصر...
بخش ۵۸ - صفت شهر مکه شرفها الله تعالی
صفت شهر مکه شرفها الله تعالی : شهر مکه اندر میان کوه‌ها نهاده است بلند...
بخش ۵۹ - صفت زمین عرب و یمن
صفت زمین عرب و یمن : چون از مکه به جانب جنوب روند به یک نزل به ولایت ی...
بخش ۶۰ - صفت مسجد الحرام و بیت کعبه
صفت مسجد الحرام و بیت کعبه :گفته ایم که خانه کعبه در میان مسجد حرام و...
بخش ۶۱ - صفت کعبه
صفت کعبه :دری است از چوب ساج به دو مصراع و بالای در شش ارش و نیم است و...
بخش ۶۲ - صفت اندرون کعبه
صفت اندرون کعبه :عرض دیوار یعنی ضخامتش شش شبر است و زمین خانه را فرش ا...
بخش ۶۳ - صفت گشودن در کعبه شرفهاالله تعالی
صفت گشودن در کعبه شرفهاالله تعالی. کلید خانه کعبه گروهی از عرب دارند ک...
بخش ۶۴ - عمره جعرانه
عمره جعرانه. به چهارفرسنگی مکه از جانب شمال جایی است آن را جعرانه گوین...
بخش ۶۵ - پس از حج چهارم
نهم ذی الحجة سنه اثنی و اربعمایه حج چهارم به یاری خدای سبحانه و تعالی...
بخش ۶۶ - لحسا و طائف
پس از آن از اعرابی شتر کرایه گرفتم تا لحسا و گفتند از مکه تا آن جا به...
بخش ۶۷ - پس از طائف
از طائف برفتیم و کوه و شکستگی بود که می‌رفتیم و هر جا حصارکها و دیهک‌ه...
بخش ۶۸ - اعراب بدوی و خوراک ایشان
قومی به عرب بودند که پیران هفتاد ساله مرا حکایت کردند که در عمر خویش ب...
بخش ۶۹ - فلج و مردم فقیر جنگ‌طلبش
از مکه تا آن جا صد و هشتاد فرسنگ بود. این فلج در میان باده است ناحیتی...
بخش ۷۰ - نقاشی ناصرخسرو و حیرت اعراب بدوی
مسجدی بود که ما در آن جا بودیم اندک رنگ و شنجرف و لاجورد با من بود بر...
بخش ۷۱ - به سوی بصره
پس آن عریان کتاب های من بر شتر نهادند و برادرم را به شتر نشاندند و من...
بخش ۷۲ - یمامه و مردمان زیدی مذهبش
به یمامه حصاری بود بزرگ و کهنه. از بیرون حصار شهری است و بازاری و از ه...
بخش ۷۳ - لحسا
لحسا شهری است بر صحرای نهاده که از هرجانب که بدان جا خواهی رفت بادیه ع...
بخش ۷۴ - بوسعیدیان شهر لحسا
در شهر بیش از بیست هزار مرد سپاهی باشد و گفتند سلطان آن مردی شریف بود...
بخش ۷۵ - تا کسی دعوی بوسعیدی نکند
و چون سلطان برنشیند هر که باوی سخن گوید او را جواب خوش دهد و تواضع کند...
بخش ۷۶ - حجرالاسود مغناطیس مردمان است!
و یکی از آن سلطانان در ایام خلفای بغداد با لشکر به مکه شده است و شهر م...
بخش ۷۷ - خوراک مردمان لحسا
در شهر لحسا گوشت همه حیوانات فروشند چون گربه و سگ و خر و گاو و گوسپند...
بخش ۷۸ - حدود لحسا
و چون از لحسا به جانب مشرق روند هفت فرسنگی دریاست. اگر در دریا بروند ب...
بخش ۷۹ - نزدیک من بدویان با اهل لحسا نزدیک باشند به بی‌دینی
و به لحسا چندان خرما باشد که ستوران را به خرما فربه کنند که وقت باشد ک...
بخش ۸۰ - بصره
اکنون با سرحکایت رویم. از یمامه چون به جانب بصره روانه شدیم به هر منزل...
بخش ۸۱ - امیران پارسی بصره
و در آن وقت امیر بصره پسر با کالیجار دیلمی بود که ملک پارس بود. وزیرش...
بخش ۸۲ - گرمابه‌بان ما را به گرمابه راه نداد
و چون به آنجا رسیدیم از برهنگی و عاجزی به دیوانگان ماننده بودیم و سه م...
بخش ۸۳ - مشاهد امیرالمؤمنین علی(ع) در بصره
در بصره به نام امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام علیه سیزده مشه...
بخش ۸۴ - ادامهٔ حکایت گرمابه و گرمابه‌بان
و بعد از آن که حال دنیاوی ما نیک شده بود هر یک لباسی پوشیدیم روزی به د...
بخش ۸۵ - صفت مد و جزر بصره و جوی های آن
صفت مد و جزر بصره و جوی های آن : دریای عمان را عادت است که در شبان روز...
بخش ۸۶ - شهر ابله
و شهر ابله که بر کنار نهر است و نهر بدان موسوم است شهری آبادان دیدم با...
بخش ۸۷ -صفت اعمال بصره
صفت اعمال بصره : حشان، ثربه، بلاس، عقرمسیان، المقیم، نهر الحرب، شط الع...
بخش ۸۸ - پس از بصره
فی الجمله منتصف شوال سنه ثلث و اربعین و اربعمایه از بصره بیرون آمدیم و...
بخش ۸۹ - آبادان
و به عبادان رسیدیم و مردم از کشتی بیرون شدند و عبادان بر کنار دریا نها...
بخش ۹۰ - پس از آبادان
دیگر روز صبحگاهی کشتی در دریا راندند و بر جانب شمال روانه شدیم و تا ده...
بخش ۹۱ - مهروبان
و چون از خشاب بگذشتیم چنان که ناپدید شد دیگری بر شکل آن پدید آمد اما ب...
بخش ۹۲ - ارجان
گفتند به ارجان مردی بزرگ است و فاضل، او را شیخ سدید محمد بن عبدالملک گ...
بخش ۹۳ - لردگان و لنجان
و اول محرم از آن جا برفتیم و به راه کوهستان روی به اصفهان نهادیم. در ر...
بخش ۹۴ - اصفهان
از آن جا برفتیم هشتم صفر سنه اربع و اربعین و اربع مائه بود که به شهر ا...
بخش ۹۵ - از اصفهان تا طبس
بیست و هشتم صفر بیرون آمدیم، به دیهی رسیدیم که آن را هیثم‌آباد گویند و...
بخش ۹۶ - طبس
طبس شهری انبوه است اگرچه به روستا نماید و آب اندک باشد و زراعت کم تر ک...
بخش ۹۷ - پس از طبس
نهم ربیع الاول از رقه برفتیم و دوازدهم ماه به شهر تون رسیدیم. میان رقه...
بخش ۹۸ - قاین
و بیست و سیوم شهر ربیع الاخر به شهر قاین رسیدیم. از تون تا آن جا هجده...
بخش ۹۹ - سرخس، مروالرود، باریاب و سنگلان
دوم جمادی الاخر به شهر سرخس رسیدیم وا ز بصره تا سرخس سیصد و نود فرسنگ...
بخش ۱۰۰ - پایان سفر
از آن جا به راه سه دره سوی بلخ آمدیم و چون به رباط سه دره رسیدیم شنیدی...